QuyenUy.comQuyền Uy
Xử lý nhân viên khó mà vẫn giữ uy

Nhân viên kéo bè phái trong đội: nhận ra phe nhóm và gỡ mà không chia rẽ thêm

Đội nhỏ chia phe, có người cầm trịch kéo người khác theo: cách phân biệt nhóm thân với bè phái, gỡ từ gốc và nói chuyện với người cầm đầu mà vẫn giữ uy.

Warehouse during lunch break, workers sitting in two separate clusters on pallets, supervisor walking between them carrying lunch boxes, high wide angle, dusty afternoon light

Bè phái trong đội nhỏ thường không bắt đầu từ một người xấu, mà từ một khoảng trống: thông tin không rõ, phân việc thấy bất công, hoặc quản lý thân với một nhóm hơn. Người kéo bè chỉ lấp vào khoảng trống đó. Vì vậy cách gỡ hiệu quả là vừa đóng khoảng trống, vừa nói chuyện thẳng với người cầm trịch, chứ không phải tìm cách loại họ hay lập phe ngược lại.

Bài này dành cho tổ trưởng, quản lý cửa hàng và trưởng nhóm đang thấy đội mình chia hai phía: giờ nghỉ ngồi riêng, việc chung đùn đẩy, tin tức truyền qua một người trước khi đến tai bạn. Bạn sẽ có cách phân biệt nhóm bạn thân bình thường với bè phái có hại, những sai lầm hay gặp, và từng bước để đưa đội về một mối.

Nhóm bạn thân hay bè phái: khác nhau ở đâu

Người ta chơi thân với nhau ở chỗ làm là chuyện bình thường, thậm chí tốt cho công việc. Không phải nhóm nào ăn trưa cùng nhau cũng là phe. Dấu hiệu cần để ý nằm ở chỗ nhóm đó ảnh hưởng thế nào đến việc chung và đến những người ngoài nhóm.

Tiêu chíNhóm thân bình thườngBè phái có hại
Với người ngoài nhómVẫn cởi mở, hợp tác khi làm việcLạnh nhạt, giấu thông tin, không giúp
Với việc chungLàm như mọi ngườiĐùn việc khó cho người ngoài, giành việc nhẹ
Với quyết định của quản lýCó thể góp ý, nhưng làm theoThống nhất cùng phản đối, cùng làm chậm
Thông tinChia sẻ chuyện vui, chuyện riêngLan truyền tin đồn, kể chuyện quản lý sai
Người mới vàoĐược đón nhậnBị ép chọn phe hoặc bị ra rìa
Người cầm trịchKhông có hoặc không rõCó một hai người quyết định thái độ cả nhóm

Nếu đội bạn có từ ba dấu hiệu ở cột phải, đó là bè phái cần xử lý. Đừng vội can thiệp vào những tình bạn thông thường; người quản lý soi cả chuyện ai ăn trưa với ai sẽ bị xem là kiểm soát, và đội sẽ khép kín hơn.

Vì sao phe nhóm hình thành trong đội nhỏ

Thông tin không đến đều. Khi lịch ca, chỉ tiêu, chuyện thưởng phạt chỉ được nói với vài người, người khác phải hỏi qua họ. Ai nắm thông tin thì nắm ảnh hưởng.

Phân việc bị cảm thấy là bất công. Một nhóm thường được ca đẹp, việc nhẹ, hoặc được bỏ qua khi đi muộn. Nhóm còn lại tự gắn kết với nhau vì cùng thấy thiệt.

Quản lý thân một bên. Có khi bạn không cố ý, chỉ là hợp tính hơn, hay đi ăn cùng hơn. Nhưng trong mắt đội, đó là phe của sếp.

Quản lý cũ để lại. Người quản lý trước có thể đã dựa vào một người thân tín để điều hành. Khi bạn đến, người đó mất vai trò và giữ ảnh hưởng bằng nhóm của mình.

Khác biệt chưa được nói ra. Người cũ và người mới, ca sáng và ca tối, người làm toàn thời gian và bán thời gian. Những khác biệt về quyền lợi và thói quen, nếu không được nói rõ, dễ biến thành ranh giới phe.

Những việc không nên làm khi thấy đội chia phe

Nhiều cách phản ứng nghe có vẻ quyết liệt nhưng làm phe nhóm càng chặt hơn và khiến bạn mất vị trí trung lập, thứ quý nhất của người dẫn dắt lúc này.

  • Cài người báo tin. Nhờ một nhân viên kể lại nhóm kia nói gì. Đội sẽ biết, và bạn trở thành người đứng đầu một phe khác.
  • Lập phe ngược lại. Ưu ái nhóm không theo người cầm trịch để cô lập họ. Đây là thao túng, và đội sẽ chia ba thay vì chia hai.
  • Bêu tên trước đội. "Có mấy người cứ túm tụm nói xấu" khiến cả nhóm đó cảm thấy bị tấn công và càng bám nhau.
  • Đuổi hay chuyển người cầm trịch một cách vội vã. Khi chưa có lý do rõ ràng về công việc, hành động này bị xem là trả thù, và khoảng trống sẽ có người khác lấp.
  • Giả vờ không thấy. Bè phái không tự tan. Nó lớn dần khi người mới vào bị ép chọn bên.
  • Bàn chuyện phe nhóm trong nhóm chat chung. Mọi chữ viết ra sẽ được chụp lại và chuyền đi theo cách bạn không kiểm soát được.

Điểm chung của các sai lầm trên là bạn tự biến mình thành một bên trong cuộc. Uy của người dẫn dắt khi đội chia phe đến từ việc bạn đứng trên các phe: công bằng với tất cả, kể cả với người đang làm khó mình.

Gỡ từ gốc: minh bạch thông tin và phân việc

Trước khi nói chuyện với bất kỳ ai, hãy sửa những thứ đang nuôi phe nhóm. Việc này ít kịch tính nhưng hiệu quả nhất, vì nó lấy đi nguồn ảnh hưởng của người cầm trịch.

Về thông tin, đưa mọi thứ liên quan đến cả đội ra kênh chung: lịch ca, chỉ tiêu, thay đổi quy định, kết quả tháng. Nói trong buổi giao ban hoặc đăng lên nhóm chung, cùng một lúc cho tất cả. Khi không ai còn phải hỏi qua người khác, người giữ tin mất vai trò trung gian.

Về phân việc, lập quy tắc xoay vòng rõ ràng cho những phần ai cũng ngại: ca cuối tuần, dọn kho, trực ngày lễ. Viết quy tắc ra và áp dụng cho tất cả, kể cả người bạn quý. Ví dụ giả định: một quán ăn ở Cần Thơ dán bảng xoay ca dọn bếp theo tuần, tên ai đến lượt thì làm, đổi ca phải báo trước và tự tìm người thay. Sau hai tháng, chuyện "nhóm kia toàn được ca nhẹ" tự biến mất vì không còn căn cứ.

Về chính bạn, tự xem lại thời gian và sự chú ý của mình đang dành cho ai. Nếu bạn thường xuyên đi ăn, nói chuyện, khen ngợi một nhóm hơn, hãy chủ động cân lại: hỏi han người ít gặp, ngồi cùng bàn với nhóm khác trong giờ nghỉ, khen công khai người làm tốt ở cả hai phía.

Nói chuyện với người cầm trịch

Sau khi đã đóng các khoảng trống, bạn cần một cuộc nói chuyện riêng với người có ảnh hưởng nhất trong nhóm. Mục tiêu không phải buộc họ thôi chơi thân với ai, mà là đặt ranh giới về hành vi ảnh hưởng đến việc chung, và nếu được, biến ảnh hưởng của họ thành sức cho đội.

  1. Thừa nhận ảnh hưởng của họ. "Chị thấy các bạn trong đội nghe em lắm. Đó là điều tốt nếu mình dùng cho việc chung."
  2. Nêu hành vi cụ thể đang gây hại. "Tuần rồi có hai lần việc dọn kho bị đẩy hết sang ca của bạn Lan, và chị nghe em là người xếp."
  3. Hỏi họ thấy gì. Nhiều khi người cầm trịch có lý do: họ thấy bất công từ trước, hoặc thấy bạn chưa hiểu đội. Nghe và ghi nhận.
  4. Đặt ranh giới rõ. "Thân nhau thì cứ thân, nhưng phân việc là việc của chị, và không ai bị ra rìa ở đội này."
  5. Mời đóng góp. Giao một vai có trách nhiệm công khai: kèm người mới, phụ trách xếp lịch dọn dẹp theo quy tắc chung. Người có ảnh hưởng được giao vai rõ ràng thường dùng ảnh hưởng đúng chỗ hơn.
  6. Hẹn theo dõi. Hai đến ba tuần sau ngồi lại, nói về những gì đã thay đổi.

Trộn đội bằng việc chung

Phe nhóm tan nhanh nhất khi người ở hai phía phải làm cùng nhau một việc có kết quả rõ ràng. Xếp cặp làm việc chéo nhóm, xoay người giữa các ca, giao một nhiệm vụ nhỏ cần hai ba người từ các phía cùng làm: kiểm kho cuối tháng, chuẩn bị cho đợt khuyến mãi, sắp lại khu trưng bày.

Cách làm nên tự nhiên, không công bố là "để hàn gắn đội". Bạn chỉ cần xếp lịch và phân việc có chủ ý. Khi người ta cùng giải quyết một sự cố, cùng được khen vì một kết quả, ranh giới cũ mờ đi mà không ai phải nói ra.

Ghi nhận thành tích theo nhóm làm chung, không theo phe. Khi khen, nêu tên cả những người vốn không thân nhau nhưng đã làm tốt cùng nhau. Một lời khen công khai cho cả hai người từ hai phía có tác dụng hơn mười lần nhắc "mình là một đội".

Kiên nhẫn là phần khó nhất. Phe nhóm thành hình qua nhiều tháng thì cũng cần nhiều tuần để mờ đi. Những gì bạn cần thấy trong tháng đầu không phải là cả đội thân nhau, mà là việc chung không còn bị đùn đẩy và không ai bị bỏ rơi.

Khi bè phái thành cô lập, bắt nạt một người

Có lúc phe nhóm vượt qua chuyện khó chịu và trở thành tổn thương thật cho một người: bị cả nhóm phớt lờ có chủ ý, bị giấu thông tin để làm sai, bị chế giễu, bị lan truyền chuyện riêng. Đây là bắt nạt nơi làm việc, và bạn không được chờ đợi.

Gặp riêng người bị cô lập trước, hỏi họ đang gặp chuyện gì, cam kết bảo vệ và giữ kín những gì họ kể ở mức có thể. Sau đó nói chuyện riêng với những người liên quan, nói rõ hành vi nào phải dừng ngay. Ghi lại sự việc, báo cấp trên hoặc người phụ trách nhân sự. Nếu nội quy công ty có quy định về hành vi ứng xử và quấy rối, đi theo đúng quy định đó.

Theo nguyên lý của pháp luật lao động hiện hành, người sử dụng lao động có trách nhiệm phòng ngừa quấy rối và bảo đảm môi trường làm việc an toàn, và việc xử lý kỷ luật phải theo nội quy, có trình tự, không được xúc phạm người bị xử lý. Bạn cần tra văn bản đang có hiệu lực và nội quy của chính nơi làm việc để biết trình tự cụ thể. Khi sự việc nghiêm trọng hoặc có thể dẫn đến tranh chấp, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ra quyết định.

Bảo vệ người yếu thế trong đội là lúc uy của bạn được kiểm chứng rõ nhất. Cả đội sẽ nhớ rất lâu bạn đã đứng ở đâu khi một người bị cả nhóm quay lưng.

Câu hỏi thường gặp

Mình mới về đội, phát hiện có phe nhóm sẵn thì nên làm gì trước?

Quan sát vài tuần trước khi hành động, xem thông tin và việc đang chảy qua ai. Trong lúc đó giữ công bằng tuyệt đối, không thân riêng ai. Khi đã hiểu nguồn gốc, bắt đầu từ minh bạch lịch và phân việc, rồi mới nói chuyện với người cầm trịch.

Có nên tách người cầm đầu bè phái sang ca khác không?

Có thể, nếu có lý do công việc rõ ràng và việc tách áp dụng theo quy tắc chung. Nếu chỉ để chia rẽ, người đó và nhóm của họ sẽ coi là trả đũa. Nói chuyện thẳng và giao vai có trách nhiệm thường hiệu quả hơn chỉ tách người.

Nếu người cầm trịch là người giỏi nhất đội thì sao?

Càng nên giữ họ, nhưng phải đặt ranh giới về hành vi. Giao họ vai chính thức như kèm người mới, phụ trách một mảng kỹ thuật. Người giỏi được ghi nhận xứng đáng thường ít cần giữ ảnh hưởng bằng phe nhóm.

Nhân viên đến kể với mình rằng nhóm kia nói xấu mình, nên phản ứng sao?

Cảm ơn và nói rằng bạn sẽ chú ý, nhưng không hỏi thêm chi tiết ai nói gì, không biến người kể thành nguồn tin thường xuyên. Tập trung vào hành vi ảnh hưởng đến công việc mà bạn tự quan sát được, không xử lý theo lời kể lại.

Bè phái giữa người cũ và người mới có cách gỡ riêng không?

Có. Nói rõ quyền lợi và kỳ vọng với cả hai nhóm, ghép cặp người cũ kèm người mới, và ghi nhận công khai kinh nghiệm của người cũ lẫn cái mới người mới mang vào. Thường thì người cũ sợ bị xem nhẹ, người mới sợ bị ra rìa.

Có nên tổ chức đi chơi để gắn kết đội đang chia phe?

Không nên coi đó là cách chính. Đi chơi khi phe nhóm còn chặt thì mọi người vẫn ngồi theo phe. Làm việc chung có kết quả, phân việc công bằng có tác dụng hơn. Hoạt động gắn kết nên tự nguyện và đến sau, khi đội đã bớt căng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138