QuyenUy.comQuyền Uy
Xử lý nhân viên khó mà vẫn giữ uy

Nhân viên coi thường quản lý: dấu hiệu, nguyên nhân và cách lấy lại sự tôn trọng

Nhân viên lờ chỉ đạo, mỉa mai, làm theo ý riêng: cách đọc đúng nguyên nhân và lấy lại sự tôn trọng bằng việc làm, không bằng chức vụ hay đấu chuyên môn.

Electronics workshop, senior technician bent over a circuit board while a younger supervisor stands beside him holding a blank clipboard, side view, cool fluorescent light

Nhân viên coi thường quản lý thường không nói thẳng; họ lờ chỉ đạo, làm theo cách riêng, trả lời nhát gừng, hoặc bình luận mỉa sau lưng. Muốn lấy lại sự tôn trọng, bạn cần đọc đúng nguyên nhân trước, rồi chứng minh bằng việc làm ở đúng những chỗ người kia đang nghi ngờ, chứ không bằng cách nhắc chức vụ hay cố tỏ ra giỏi hơn họ.

Bài này dành cho trưởng nhóm, quản lý cửa hàng, tổ trưởng đang có một hai người trong đội rõ ràng không coi trọng mình. Bạn sẽ có danh sách dấu hiệu để tự kiểm xem mình có đang tưởng tượng không, năm nguyên nhân thường gặp, cách nói chuyện thẳng với người đó, và những việc làm hằng ngày khiến sự tôn trọng quay lại dần dần.

Dấu hiệu nhận biết: coi thường hay chỉ là khác tính

Trước khi kết luận, đối chiếu với những biểu hiện cụ thể dưới đây. Một người ít nói, thẳng tính hay hay hỏi lại chưa chắc đã coi thường bạn. Điều đáng chú ý là khuôn mẫu lặp lại và chỉ nhắm vào bạn.

  • Chỉ đạo của bạn bị làm chậm hoặc làm khác đi, trong khi yêu cầu tương tự từ chủ hoặc cấp trên thì được làm ngay.
  • Khi bạn trình bày trong buổi họp, người đó nhìn điện thoại, cười với người bên cạnh, hoặc chen vào sửa lời bạn trước đội.
  • Họ đi thẳng lên cấp trên của bạn hỏi những việc thuộc quyền bạn quyết.
  • Trả lời bạn bằng một chữ, hoặc im lặng, trong khi vẫn nói chuyện bình thường với đồng nghiệp.
  • Những câu như "để em làm cho, anh không rành đâu", "chị mới vào nên chưa biết" được nói trước mặt người khác.
  • Họ chủ động bỏ qua quy trình bạn đặt ra và nói rằng cách cũ vẫn chạy tốt.
  • Người mới trong đội bắt đầu bắt chước thái độ ấy với bạn.

Nếu bạn thấy từ ba dấu hiệu trở lên lặp lại trong vài tuần, đó là vấn đề thật. Nếu chỉ một hai lần, có thể là một ngày tệ của người kia, hoặc cách giao tiếp khác nhau, và bạn nên quan sát thêm thay vì đối đầu sớm.

Năm nguyên nhân thường gặp đằng sau sự coi thường

Họ nghĩ bạn không đủ năng lực. Thường gặp khi bạn mới về, trẻ hơn, hoặc đến từ mảng khác. Họ giỏi tay nghề và đo người khác bằng tay nghề. Với họ, quản lý mà không làm được việc của họ là quản lý "giấy".

Họ từng muốn vị trí của bạn. Người bị vượt mặt trong đợt đề bạt hiếm khi nói ra, nhưng sự khó chịu thể hiện bằng việc làm khó. Đây là nỗi thất vọng có thật, không hẳn là ác ý.

Bạn đã từng không giữ lời. Một lời hứa về lịch nghỉ, về việc xin thêm người, về xử lý một đồng nghiệp gây rối mà không thành hiện thực. Người ta không nói, chỉ thôi tin.

Họ thấy bạn không công bằng. Có người được ưu ái, có người bị soi kỹ. Coi thường lúc này là phản ứng với cảm giác bất công, dù cảm giác ấy đúng hay sai.

Văn hoá đội từ trước đã như vậy. Người quản lý trước có thể đã buông, để đội tự vận hành theo một vài người cầm trịch. Bạn đến và muốn đặt lại trật tự, nên bị phản kháng.

Đừng đấu chuyên môn với người giỏi việc

Khi bị một người giỏi tay nghề xem thường, nhiều quản lý mới cố chứng minh mình cũng giỏi: tranh sửa lỗi kỹ thuật, tự xắn tay làm phần khó nhất, hay bắt bẻ những chi tiết nhỏ. Cách này hầu như luôn thua. Bạn đang thi đấu trên sân của họ, nơi họ có nhiều năm kinh nghiệm hơn, và cả đội đang xem.

Vai trò của người dẫn dắt khác với vai trò của người thợ giỏi nhất. Bạn không cần cắt tóc đẹp nhất tiệm, pha cà phê ngon nhất quán hay hàn mối đẹp nhất xưởng. Bạn cần sắp xếp để việc chạy, gỡ vướng cho người làm, giữ lời với đội, và quyết định khi có tranh cãi. Uy của bạn đến từ những việc đó, không đến từ tay nghề.

Cách khôn ngoan là thừa nhận công khai sự giỏi của họ ở đúng chỗ họ giỏi, đồng thời rõ ràng về chỗ quyền quyết định thuộc về ai. Ví dụ giả định: một tổ trưởng mới ở xưởng điện tử nói với thợ lâu năm: "Phần kỹ thuật hàn thì anh rành hơn em nhiều, có gì anh chỉnh giúp tổ. Còn lịch chuyền và phân việc thì em chịu trách nhiệm, anh thấy chỗ nào chưa hợp thì nói em sửa." Câu này không hạ mình, cũng không đấu, mà chia rõ vai.

Khi bạn thật sự sai về chuyên môn và người kia chỉ ra, nhận ngay và cảm ơn. Người giỏi việc tôn trọng người biết nghe đúng, hơn là người lúc nào cũng phải đúng.

Cuộc nói chuyện thẳng: từng bước

Sau khi đã quan sát đủ, bạn cần một cuộc nói chuyện riêng, thẳng thắn nhưng không buộc tội. Mục tiêu là đưa vấn đề ra ánh sáng và tìm hiểu nguyên nhân, không phải bắt người kia nhận lỗi.

  1. Nêu sự việc cụ thể, không nêu tính cách. "Tuần này có ba lần anh giao việc sắp kệ mà em làm theo cách khác, không báo lại." Tránh "em coi thường anh", vì câu đó người ta sẽ phủ nhận ngay.
  2. Hỏi để hiểu. "Em thấy cách anh giao chưa hợp lý ở đâu?" hoặc "Có chuyện gì giữa hai anh em mà anh chưa biết không?" Rồi im lặng chờ.
  3. Nghe nguyên nhân thật. Nếu người đó nói bạn từng hứa mà không làm, hoặc thấy bạn thiên vị, đừng cãi ngay. Ghi nhận và hỏi thêm ví dụ.
  4. Nhận phần của mình. Nếu có điểm bạn sai, nói rõ sẽ sửa thế nào và khi nào.
  5. Nêu kỳ vọng rõ ràng. "Khi không đồng ý, em nói với anh trước, đừng tự làm khác. Quyết định cuối cùng về cách sắp kệ là của anh."
  6. Hẹn xem lại. "Hai tuần nữa mình ngồi lại xem thế nào." Việc hẹn này cho thấy bạn nghiêm túc và sẽ theo dõi.

Đừng mong một cuộc nói chuyện đổi được thái độ. Nó chỉ mở cửa. Phần đổi thật nằm ở những gì bạn làm trong hai tuần sau đó.

Những việc hằng ngày khiến sự tôn trọng quay lại

Sự tôn trọng không đòi được, chỉ tích dần được. Với người đang coi thường bạn, những bằng chứng nhỏ mà đều đặn có sức nặng hơn một lần thể hiện ấn tượng. Có bốn loại việc nên làm có chủ ý.

Thứ nhất, giữ lời ở những chuyện nhỏ. Nói chiều thứ Sáu chốt lịch ca thì chiều thứ Sáu có lịch. Nói sẽ hỏi chủ về chuyện máy hỏng thì hôm sau báo kết quả, kể cả khi kết quả là chưa được. Mỗi lần giữ lời là một lần người kia phải điều chỉnh lại đánh giá về bạn.

Thứ hai, gỡ vướng cho họ. Người giỏi việc thường bực nhất vì những thứ cản họ làm tốt: thiếu dụng cụ, quy trình rườm rà, khách khó mà không ai đỡ. Khi bạn dẹp được một trở ngại cụ thể, họ thấy giá trị của vị trí quản lý mà trước đó họ không thấy.

Thứ ba, công bằng thấy được. Áp quy định như nhau cho người thân thiết và người khó chịu với bạn, kể cả với chính người đang coi thường bạn: khi họ làm tốt, khen đúng mức, đúng lúc, trước mặt đội. Không có gì làm người ta xem lại nhanh bằng việc thấy mình được ghi nhận công bằng dù đang khó chịu với sếp.

Thứ tư, bình tĩnh khi bị thử. Người coi thường bạn sẽ còn thử vài lần nữa, bằng một câu mỉa hay một lần làm khác. Mỗi lần bạn phản ứng bình thản và nhất quán, họ mất dần lý do để tiếp tục.

Phản ứng tại chỗ với từng kiểu coi thường

Giữa hai cuộc nói chuyện riêng, bạn vẫn sẽ gặp những lần bị xem nhẹ ngay trong ca làm. Bảng dưới gợi ý cách đáp tại chỗ sao cho không bỏ qua mà cũng không biến thành đối đầu trước đội.

Kiểu coi thườngĐáp tại chỗViệc làm sau đó
Tự ý làm khác chỉ đạo"Em dừng phần đó, làm theo cách đã giao, có gì góp ý sau."Nói riêng trong ngày, hỏi lý do làm khác
Chen vào sửa lời bạn trong họp"Để anh nói hết ý, rồi em bổ sung."Nếu phần bổ sung đúng, ghi nhận công khai
Đi thẳng lên chủ hỏi việc của bạnKhông phản ứng trước mặt người khácThống nhất với chủ: việc thuộc quyền bạn thì chủ chuyển lại cho bạn
Trả lời nhát gừng, im lặngHỏi lại một lần, giọng bình thường: "Vậy em nhận việc này nhé?"Ghi lại nếu kéo dài nhiều ngày
Nói "anh không rành đâu" trước đội"Phần kỹ thuật em rành hơn, phần sắp lịch thì anh quyết."Nói riêng về việc nhận xét như vậy trước đội

Điểm chung của cột giữa là ngắn, không cảm xúc và đưa mọi người quay lại việc. Cột bên phải là phần thật sự thay đổi tình hình: nó cho thấy bạn không quên, nhưng cũng không xử lý chuyện cá nhân trước mặt mọi người. Sau vài lần như vậy, người kia hiểu rằng thử bạn ở chỗ đông người không mang lại gì.

Khi nào không còn là chuyện thái độ

Nếu sau vài tuần bạn đã nói chuyện, đã sửa phần của mình, đã nhất quán, mà người kia vẫn công khai từ chối thực hiện công việc được giao, kéo người khác cùng làm trái, hoặc nói lời miệt thị bạn trước đội, thì vấn đề đã chuyển sang hành vi vi phạm nội quy. Lúc này bạn cần báo cấp trên kèm ghi chép sự việc cụ thể, và để việc xử lý đi theo nội quy lao động.

Theo nguyên lý của Bộ luật Lao động hiện hành, việc kỷ luật phải căn cứ hành vi đã quy định trong nội quy, có chứng minh lỗi và để người lao động trình bày; không được phạt tiền hay cắt lương thay cho kỷ luật. Những điều này giúp bạn không vô tình biến chuyện quản lý thành chuyện trù dập cá nhân. Chi tiết về hình thức và thủ tục bạn cần tra văn bản đang có hiệu lực; khi có tranh chấp hoặc tình huống khó, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi làm.

Cũng có khi câu trả lời thật là người đó không hợp với đội nữa, hoặc hợp với một vị trí khác hơn. Bàn với cấp trên về việc chuyển vị trí, đổi nhóm, hoặc một lộ trình rõ ràng cho họ, nhiều khi là lối ra tốt cho cả hai bên. Điều cần tránh là để tình trạng kéo dài nhiều tháng, vì cả đội đang học từ cách bạn để nó tồn tại.

Và một điều cần thành thật với chính mình: nếu nhiều người trong đội cùng coi thường bạn, chứ không chỉ một hai người, thì gốc rễ có thể nằm ở cách bạn dẫn dắt. Hỏi một người bạn tin cậy, hoặc cấp trên, để có góc nhìn khác trước khi kết luận đội có vấn đề.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên coi thường vì mình trẻ tuổi hơn thì làm sao?

Tuổi hiếm khi là nguyên nhân duy nhất; thường là tuổi cộng với cảm giác bạn chưa hiểu việc. Tôn trọng kinh nghiệm của họ một cách cụ thể, hỏi ý kiến ở chỗ họ rành, và giữ rõ phần quyết định của mình. Sau vài lần bạn giữ lời và xử lý công bằng, chuyện tuổi sẽ nhạt dần.

Có nên nói chuyện với chủ để chủ nhắc người đó không?

Chỉ nên làm sau khi bạn đã tự nói chuyện thẳng với người đó. Nếu chủ nhắc thay từ đầu, người kia sẽ nghĩ bạn không tự xử lý được và càng xem nhẹ. Báo chủ để chủ nắm tình hình thì nên, nhưng xin chủ để bạn tự làm cuộc nói chuyện đầu tiên.

Nhân viên mỉa mai mình nhưng nói kiểu đùa thì xử lý thế nào?

Đáp lại bình thản, không cười theo cũng không nổi nóng, ví dụ "Anh nghe rồi, giờ mình làm tiếp nhé." Nếu lặp lại, nói riêng rằng kiểu đùa đó trước đội khiến việc điều hành khó hơn và bạn cần nó dừng. Gọi tên hành vi, đừng gọi tên tính cách.

Nếu người coi thường mình thật sự giỏi hơn mình về mọi mặt?

Giỏi việc chuyên môn khác với dẫn dắt đội. Hãy hỏi họ cách họ muốn đóng góp nhiều hơn, chẳng hạn kèm người mới hoặc phụ trách một mảng kỹ thuật. Người giỏi thường dịu lại khi được giao vai xứng tầm và thấy bạn không cạnh tranh với họ.

Mất bao lâu để lấy lại sự tôn trọng?

Không có con số chung, nhưng bạn thường thấy thay đổi nhỏ sau vài tuần nhất quán: trả lời đầy đủ hơn, làm đúng chỉ đạo hơn. Sự tôn trọng thật đến sau vài lần bạn đứng ra giải quyết một chuyện khó cho đội. Nếu sau một hai tháng không có gì thay đổi, cần xem lại hướng xử lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138