QuyenUy.comQuyền Uy
Mất uy và lấy lại uy

Trở lại dẫn đội sau thời gian vắng dài: khi đội đã quen làm việc với người tạm thay

Nghỉ sinh, nghỉ chữa bệnh hay đi công tác dài rồi quay về thấy đội đã có nếp mới: tuần đầu nghe gì, nói gì với người tạm thay và nhận lại vai trò ra sao.

Vietnamese woman supervisor returning to an open-plan office, setting her bag on a desk while colleagues work at a distance, wide shot from the doorway, soft morning light, faces blurred

Khi trở lại sau vài tháng vắng, uy của bạn không tự quay về cùng chiếc ghế; bạn nhận lại đội tốt nhất bằng cách nghe trước khi đổi, ghi nhận người tạm thay, và chỉ lấy lại quyền quyết theo từng mảng có kế hoạch. Đội trong lúc bạn vắng không đứng yên. Họ có nếp mới, có quyết định mới, có thể đã quen nghe một người khác.

Bài này dành cho trưởng nhóm đi làm lại sau nghỉ sinh, quản lý cửa hàng quay về sau một đợt chữa bệnh, trưởng chuyền vừa đi công tác hay học dài ngày. Không có gì sai khi đội vận hành được thiếu bạn; đó là dấu hiệu bạn đã xây đội tốt. Việc cần làm là trở lại mà không biến mình thành người lạ phá nếp, cũng không biến mình thành khách trong chính đội của mình.

Những gì đã đổi trong lúc bạn vắng

Ba đến sáu tháng đủ để một đội nhỏ đổi khá nhiều. Có thể có người mới chưa từng làm với bạn, người cũ đã nghỉ, khách quen đã đổi thói quen, quy trình đã được rút gọn hoặc thêm bước. Người tạm quyền đã đưa ra hàng chục quyết định nhỏ, và đội đã quen với nhịp của họ: giờ họp, cách giao việc, cách xử lý khi có sự cố.

Đội cũng có một nỗi lo mà ít ai nói ra: bạn quay về sẽ đổi lại mọi thứ. Người đã quen nhịp mới lo phải học lại, người được người tạm thay tin giao việc lo mất phần đó, còn người tạm thay thì lo bị coi như chưa từng làm gì. Nếu bạn bước vào với tâm thế lấy lại mọi thứ như cũ, bạn đụng cùng lúc vào cả ba nỗi lo này.

Ở phía bạn, cũng có những thứ đã đổi. Sau nghỉ sinh hay sau bệnh, sức và quỹ thời gian có thể khác trước một thời gian. Sau một chuyến công tác dài, đầu óc có thể còn ở việc khác. Nhận ra điều này trước khi bước vào giúp bạn đặt kỳ vọng thực tế với chính mình, thay vì cố chứng tỏ ngay tuần đầu rằng mọi thứ vẫn như xưa.

Tuần đầu trở lại: nghe trước, nhận lại sau

Tuần đầu nên dành cho việc hiểu đội như hiện tại, chưa phải đội như bạn nhớ. Thứ tự dưới đây giúp bạn có đủ thông tin trước khi chạm vào quyết định nào.

  1. Ngày đầu, ngồi một buổi với người tạm thay. Hỏi những gì đã đổi, quyết định nào đã ra và vì sao, việc gì đang dở, ai đang gặp khó. Ghi chép, chưa nhận xét đúng sai.
  2. Nói ngắn với cả đội. Ví dụ: "Chị đã quay lại. Mấy tháng qua đội chạy tốt, cảm ơn anh Long và mọi người. Tuần này chị chủ yếu nghe để nắm lại tình hình, chưa đổi gì. Ai có chuyện muốn nói với chị thì cứ hẹn."
  3. Gặp riêng từng người trong vài ngày. Hỏi việc của họ đang thế nào, điều gì tốt lên khi bạn vắng, điều gì họ mong giữ. Với người mới, đây là lần gặp đầu tiên, nên dành thời gian cho họ hiểu bạn là ai.
  4. Đi theo nhịp làm việc thật. Đứng một ca, ngồi một buổi họp với vai người quan sát. Bạn sẽ thấy những thứ người tạm thay không kể vì họ đã quen.
  5. Cuối tuần, lập danh sách thay đổi theo ba nhóm. Giữ, cần bàn lại, cần đổi về. Bảng ở mục sau giúp chia nhóm.

Trong tuần này, nếu có việc gấp cần quyết, hỏi người tạm thay họ sẽ làm gì rồi cùng quyết. Đừng lặng lẽ giành lại quyền trên từng việc lẻ, vì đội sẽ không biết lúc này phải hỏi ai.

Với người tạm quyền thay bạn

Người tạm thay là nhân vật quan trọng nhất trong việc bạn nhận lại đội. Họ có thể là một nhân viên giỏi được giao thêm việc, một quản lý từ bộ phận khác, hay chính cấp trên của bạn kiêm nhiệm. Dù là ai, họ đã gánh phần việc của bạn và đội đã quen nghe họ. Cách bạn đối xử với họ cho đội biết bạn quay về để hợp tác hay để đòi lại.

Ghi nhận công khai và cụ thể. Không chỉ "cảm ơn anh Long đã thay chị", mà nêu một hai việc họ làm tốt: giữ được khách lớn, giải quyết xong vụ đổi nhà cung cấp, đưa người mới vào nếp. Ghi nhận cụ thể cho đội thấy bạn đã thật sự tìm hiểu, không chỉ nói lời xã giao.

Với người tạm thay vốn là nhân viên trong đội, câu hỏi khó là trả họ về vị trí cũ thế nào. Nói riêng trước với họ: "Mấy tháng qua em làm được nhiều thứ. Chị muốn giữ lại phần em đang làm tốt, ví dụ việc điều phối ca cuối tuần. Em thấy phần nào em muốn tiếp tục, phần nào muốn trả lại?" Giữ lại cho họ một mảng có trách nhiệm thật là cách tốt nhất để không biến họ thành người bị giáng chức.

Nếu bạn thấy người tạm thay đã ra một quyết định không hợp, bàn riêng với họ trước, đừng huỷ ngay trước đội. Họ có thể có lý do bạn chưa biết; nếu không, cùng họ đổi lại sẽ giữ được thể diện cho cả hai.

Thay đổi trong lúc vắng: giữ, bàn lại hay đổi về

Cuối tuần đầu, xếp từng thay đổi bạn ghi nhận vào một trong ba cột. Tiêu chí là kết quả công việc và sức của đội, không phải việc nó khác cách bạn quen.

NhómDấu hiệuVí dụ giả địnhCách xử lý
GiữKết quả ổn hoặc tốt lên, đội quen và thíchHọp giao ca rút từ mười lăm phút xuống năm phútNói rõ là giữ, ghi nhận người nghĩ ra
Bàn lạiCó điểm tốt, có điểm hở, đội chia hai ýGom đơn đặt hàng về một người duyệt, nhanh hơn nhưng dồn việcĐưa ra buổi họp đội, thử chỉnh trong vài tuần
Đổi vềRủi ro an toàn, tiền bạc, pháp lý hoặc mất kháchBỏ bước kiểm két cuối ca để về sớmNói lý do cụ thể, đổi về sau khi báo người tạm thay
Chưa rõMới áp dụng, chưa đủ dữ liệuLịch nghỉ phép xoay vòng vừa đổi tháng trướcĐể chạy thêm, hẹn ngày xem lại

Phần lớn đội sẽ thấy cột "Giữ" dài hơn họ tưởng, và đó là tin tốt cho bạn. Mỗi thay đổi được giữ lại là một lần đội thấy bạn quay về để làm tiếp chứ không phải để xoá.

Bốn cái bẫy của người quay về

Lao vào chứng tỏ. Làm thêm giờ, ôm thêm việc, quyết thật nhanh để cho thấy mình vẫn đủ sức. Đội thấy một người đang lo lắng hơn là một người có uy, và sức bạn cạn trước khi kịp nhận lại đội.

Đổi lại mọi thứ về như cũ. Kể cả thứ đang chạy tốt hơn. Đội hiểu ngầm rằng những tháng qua không được tính, và người đã góp ý cho các thay đổi đó thấy công sức mình bị gạt đi.

Nói "hồi trước chị làm thế này". Câu này lặp lại vài lần là đội bắt đầu nghe thành "các bạn làm sai". Nếu cách cũ tốt hơn, nói về kết quả, không nói về thời của bạn.

Đứng ngoài quá lâu. Ngược với lao vào là ngại đụng, để người tạm thay tiếp tục quyết mọi việc trong khi bạn mang chức danh. Sau hai ba tuần, đội sẽ không biết ai là người chịu trách nhiệm. Nhận lại từng mảng có lịch rõ ràng giúp tránh tình trạng hai đầu.

Nếu bạn vắng vì sinh con hay vì sức khoẻ

Hai kiểu vắng này thường kèm những câu hỏi tò mò, đôi khi những câu đùa thiếu tế nhị, và đôi khi cả thái độ ngầm rằng người quay về sẽ không còn đủ sức. Không ai buộc phải kể chuyện riêng. Bạn chọn kể bao nhiêu, và một câu chung là đủ: "Chị đã khoẻ lại, cảm ơn mọi người đã hỏi thăm. Giờ mình bắt tay vào việc."

Nếu sức của bạn hoặc thời gian của bạn có giới hạn trong một thời gian, ví dụ cần về đúng giờ để đón con hay cần lịch tái khám, nói rõ phần ảnh hưởng tới công việc và cách bạn sắp xếp, không cần xin lỗi. Một người quản lý nói rõ giới hạn và giữ đúng những gì đã hứa trong giới hạn đó có uy hơn người hứa như trước rồi không giữ được.

Gặp câu đùa kiểu "giờ chắc chị lo con hơn lo việc" trước đội, đáp bình thản mà dứt: "Chị lo cả hai, và việc của đội thì chị nắm. Mình quay lại chuyện ca tuần sau nhé." Không cần giận, cũng không cần giải thích. Nếu câu đùa lặp lại hoặc thành định kiến về năng lực, nói riêng với người đó, như với mọi hành vi thiếu tôn trọng khác.

Nếu bạn thấy mình kiệt sức, mất ngủ kéo dài hay buồn bã không dứt sau khi quay lại, đó là chuyện nên nói với người thân và tìm tới cơ sở y tế có chuyên khoa tâm lý. Chăm cho mình là một phần của việc dẫn đội lâu dài.

Dấu hiệu bạn đã nhận lại được đội

Thường mất từ một đến ba tháng. Những tín hiệu dưới đây cho thấy bạn đã trở lại đúng vị trí mà không phải giành giật.

  • Đội tự tìm bạn khi có việc cần quyết, không còn hỏi người tạm thay trước.
  • Người tạm thay thoải mái với vai mới và vẫn góp ý thẳng với bạn.
  • Người mới gia nhập trong lúc bạn vắng gọi bạn bằng việc, không chỉ bằng chức danh.
  • Buổi họp đội có người phản biện bạn mà không ngại.
  • Những thay đổi bạn đưa ra sau tháng đầu được làm theo mà không cần nhắc nhiều.
  • Bạn biết rõ ai đang gặp khó gì trong việc, không phải nghe qua người khác.

Nếu sau ba tháng phần lớn các dấu hiệu này vẫn chưa có, ngồi lại với cấp trên và người tạm thay để xem vai trò mỗi người đã rõ chưa. Thường vấn đề nằm ở chỗ quyền quyết chưa được bàn giao lại rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp

Nên trở lại làm việc từ đầu tuần hay giữa tuần?

Nếu được chọn, giữa tuần thường nhẹ hơn: bạn tránh được buổi họp đầu tuần dày việc, có vài ngày nắm tình hình trước khi bước vào chu kỳ mới. Quan trọng hơn ngày là có một buổi bàn giao lại với người tạm thay ngay ngày đầu.

Người tạm thay làm tốt hơn mình thì sao?

Đó là tin tốt cho đội và cho bạn, không phải mối đe doạ. Học cách họ làm, giữ lại những gì tốt, và nói với cấp trên về năng lực của họ. Người dẫn đội có uy là người nuôi được người giỏi, không phải người giỏi nhất ở mọi việc.

Đội muốn tiếp tục làm với người tạm thay thì làm gì?

Hỏi để hiểu điều họ thích ở cách làm của người tạm thay, rồi giữ lại những điều đó. Nếu cấp trên cũng thấy người tạm thay hợp vai hơn, đó là một cuộc nói chuyện thẳng về sắp xếp lại vai trò, không phải cuộc giành chỗ. Giữ thái độ đàng hoàng trong chuyện này cũng là giữ uy.

Có nên đổi người tạm thay về vị trí cũ ngay không?

Không nên làm ngay ngày đầu. Bàn giao lại theo từng mảng trong vài tuần, và giữ cho họ ít nhất một mảng có trách nhiệm thật nếu họ muốn. Đổi về ngay khiến họ thấy như bị giáng chức và đội thấy bạn quay về để lấy lại quyền.

Sau nghỉ thai sản, đồng nghiệp hỏi chuyện con cái nhiều thì có nên ngắt?

Vài câu hỏi thăm là thiện ý, đáp ngắn rồi chuyển sang việc. Nếu câu hỏi lấn vào đời tư hay thành nhận xét về năng lực, nói riêng một cách nhẹ nhàng mà rõ rằng bạn muốn giữ chuyện nhà ở nhà. Quyền lợi khi nghỉ và quay lại thì tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Mình vắng vì bị điều chuyển tạm thời rồi quay lại, có khác không?

Khác ở chỗ đội có thể nghĩ bạn đã chọn đi. Nói rõ lý do chuyến đi và lý do quay lại, kể một hai điều bạn học được có ích cho đội. Phần còn lại giống mọi lần quay về: nghe trước, giữ cái tốt, nhận lại từng mảng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138