QuyenUy.comQuyền Uy
Mất uy và lấy lại uy

Lấy lại uy với đội sau khi đã mất: lộ trình 90 ngày từ thừa nhận tới được tin lại

Uy mất nhanh mà lấy lại chậm. Ba chặng trong 90 ngày: dừng mất thêm, giữ lời nhỏ cho đều, trả lại quyền cho đội, kèm cách đo tiến độ và lúc nên tính chuyện khác.

Vietnamese hardware shop owner and two young employees unloading boxes from a cart onto the sidewalk at dusk, seen from across the street, warm streetlight, faces turned away

Lấy lại uy với đội là việc của khoảng ba tháng làm đều, đi qua ba chặng: dừng những việc đang làm mất thêm uy, giữ những lời hứa nhỏ cho thật đều, rồi trả lại cho đội quyền và trách nhiệm để họ thấy bạn tin họ. Không có một buổi họp hay một bài phát biểu nào thay được ba tháng đó, vì đội tin bằng những gì họ thấy lặp lại, không bằng những gì họ nghe một lần.

Các bài khác trong chuyên mục này đi vào từng cú trượt cụ thể: lỡ quát nhân viên, hứa mà không làm, bị cấp trên làm bẽ mặt, đội thất bại lớn. Bài này là phần nối các cú trượt đó lại thành một quãng đường: sau khi đã xử lý xong sự việc trước mắt, làm gì trong mười hai tuần tiếp theo, đo tiến độ ra sao, và khi nào thì nên thừa nhận rằng ở đội này bạn khó lấy lại được nữa.

Vì sao lấy lại chậm hơn mất

Uy mất theo kiểu một lần lớn hoặc nhiều lần nhỏ. Lấy lại thì chỉ có một đường là nhiều lần nhỏ. Lý do nằm ở cách đội ghi nhớ: một lần bạn nói mà không làm được ghi lại rất rõ, còn một lần bạn nói và làm được thì trôi qua như chuyện bình thường. Phải nhiều lần bình thường liên tiếp mới đủ đè lên một lần đáng nhớ.

Thêm vào đó, sau khi uy đã mất, đội nhìn bạn bằng con mắt khác. Một hành động trung tính, như đổi lịch họp, trước kia được hiểu là sắp xếp công việc; giờ dễ bị hiểu là sếp lại thất thường. Bạn đang làm việc trong một bầu không khí nghi ngờ, và mọi thứ cần được làm rõ hơn bình thường.

Hiểu điều này giúp bạn khỏi nản ở tuần thứ ba, khi thấy mình đã cố gắng mà đội vẫn dè dặt. Đó là nhịp bình thường. Thứ cần giữ không phải là kỳ vọng về một ngày đội bỗng tin lại, mà là sự đều đặn của những việc nhỏ trong cả quãng đường.

Ba chặng của 90 ngày

Mốc ngày chỉ là ước lượng. Đội nhỏ, cú trượt nhẹ có thể đi nhanh hơn; đội lớn, mất uy lâu có thể lâu hơn. Điều quan trọng là đi đúng thứ tự.

ChặngMục tiêuViệc chínhDấu hiệu sang chặng sau
Ngày 1 đến 30Dừng mất thêmNhận phần mình, bỏ thói quen làm mất uy, hứa ít lạiKhông còn sự việc mới làm đội bàn tán về bạn
Ngày 31 đến 60Giữ lời nhỏ cho đềuHẹn gì làm nấy, báo trước khi trễ, xử lý công bằng từng việc nhỏĐội bắt đầu hỏi bạn trước khi tự quyết
Ngày 61 đến 90Trả lại quyền cho độiGiao trọn một mảng, nghe và làm theo góp ý, đứng ra khi đội gặp chuyệnCó người phản biện bạn công khai mà không ngại
Sau 90 ngàyGiữ nếpXem lại mỗi tháng, không quay về thói quen cũĐội nhắc chuyện cũ như chuyện đã qua

Sai lầm hay gặp là nhảy thẳng sang chặng ba: giao quyền, mở họp góp ý, trong khi đội còn chưa tin lời bạn hứa. Khi đó, việc giao quyền bị hiểu là bạn đẩy việc, còn buổi góp ý bị hiểu là hình thức.

Chặng một, ngày 1 đến 30: dừng mất thêm

Tháng đầu không phải để ghi điểm, mà để ngừng mất điểm. Các việc dưới đây làm theo thứ tự trong vài tuần đầu.

  1. Nói một lần với đội, ngắn và thật. Nhận phần của bạn trong chuyện đã xảy ra, nói bạn sẽ làm khác đi ở điểm nào. Ví dụ: "Mấy tháng qua anh hứa nhiều mà giữ ít, có lúc nóng với mọi người. Anh không mong mọi người tin lại ngay. Từ giờ anh sẽ hứa ít hơn và báo trước nếu không kịp. Mọi người cứ nhìn việc anh làm."
  2. Chọn hai thói quen làm mất uy để bỏ. Không phải mười. Ví dụ: không trả lời việc ngay trong lúc bực, không hứa gì mà chưa hỏi cấp trên. Viết ra và tự soát cuối mỗi ngày.
  3. Hứa ít lại. Trong tháng này, mỗi lời hứa với đội phải là lời bạn chắc làm được trong tầm tay mình. Thay "để anh lo" bằng "thứ Năm anh trả lời".
  4. Dọn những việc treo. Đề nghị nào của nhân viên còn chưa trả lời, trả lời hết, kể cả trả lời là không.
  5. Có mặt đúng lúc khó. Ca đông nhất, ngày có sự cố, buổi giao hàng muộn. Đội nhớ người dẫn đội ở cạnh họ lúc khó hơn là lúc dễ.

Nếu cuối tháng đầu không có sự việc mới nào làm đội bàn tán về bạn, chặng một đã xong. Nghe thì nhỏ, nhưng với một đội đang nghi ngờ, một tháng yên đã là một thay đổi lớn.

Chặng hai, ngày 31 đến 60: giữ lời nhỏ cho đều

Chặng hai là chặng nhàm nhất và quyết định nhất. Mỗi ngày đều có những hẹn nhỏ: duyệt lịch nghỉ trước thứ Sáu, trả lời câu hỏi về hàng lỗi trong buổi chiều, gọi nhà cung cấp như đã nói. Đội không đếm những lần bạn làm đúng một cách có ý thức, nhưng họ cảm được khi nó lặp lại đủ lâu.

Ví dụ giả định: anh Phát quản lý một cửa hàng vật liệu xây dựng, đội năm người. Sau nhiều lần hứa xếp lịch nghỉ rồi quên, đội gần như không hỏi anh nữa mà tự đổi ca với nhau. Ở chặng hai, anh đặt một quy tắc cho chính mình: mọi đề nghị nghỉ gửi trước thứ Tư, thứ Năm có câu trả lời, không ngoại lệ. Tuần đầu chỉ một người gửi. Tuần thứ tư thì cả đội gửi qua anh, vì đã bốn tuần liền thứ Năm nào cũng có câu trả lời.

Một phần khác của chặng hai là công bằng trong việc nhỏ. Chia ca đẹp, chia việc nặng, xử lý người đi trễ: mọi quyết định nhỏ đều được đội soi kỹ hơn bình thường để xem bạn có thiên ai không. Khi không chắc, nói rõ cách chia: "Ca Chủ nhật tháng này chia theo vòng, ai làm tháng trước thì tháng này nghỉ." Luật nói ra trước bao giờ cũng được tin hơn quyết định sau.

Đến cuối chặng hai, thường có một tín hiệu: đội bắt đầu hỏi bạn trước khi tự xử lý, vì họ lại thấy hỏi bạn là có kết quả.

Chặng ba, ngày 61 đến 90: trả lại quyền cho đội

Giao trọn một mảng. Chọn một việc có ý nghĩa, như sắp lịch ca tháng sau hay tổ chức lại kho, giao cho một hai người với kết quả, hạn và quyền rõ ràng. Rồi đứng sau, không làm lại thay. Việc giao trọn cho đội thấy bạn tin họ, và niềm tin thường được đáp bằng niềm tin.

Mở cửa cho góp ý và làm theo ít nhất một ý. Hỏi đội một câu cụ thể: điều gì trong cách vận hành đang làm mọi người mất thời gian nhất. Chọn một góp ý làm được, làm ngay trong tháng, và nói rõ nó đến từ ai. Một góp ý được làm theo có giá trị hơn mười lần hỏi ý kiến.

Đứng ra khi đội gặp chuyện. Khi khách phàn nàn sai về một nhân viên, khi cấp trên trách một lỗi mà đội đã báo trước, bạn đứng ra nói thay. Đội nhớ những lần này rất lâu, vì đó là lúc họ thấy uy của bạn được dùng để che chắn cho họ.

Nhận phản biện mà không phòng thủ. Khi có người nói thẳng trước đội rằng một quyết định của bạn chưa hợp, cảm ơn, hỏi thêm, và nếu họ đúng thì sửa. Đây là dấu hiệu rõ nhất cho thấy uy đã quay lại: người ta dám phản biện vì tin bạn không trù dập.

Đo tiến độ mà không cần hỏi "mọi người còn tin anh không"

Hỏi thẳng như vậy chỉ nhận được câu trả lời lịch sự. Những dấu hiệu dưới đây đo được qua công việc hằng ngày; ghi lại mỗi hai tuần để so.

  • Số việc giao xong đúng hạn mà không phải nhắc lần hai.
  • Số đề nghị đội gửi qua bạn thay vì tự xử lý hay đi vòng qua người khác.
  • Không khí đầu buổi họp: có người nói trước bạn, hay chờ bạn nói rồi im.
  • Người giỏi nhất trong đội có còn nhận việc khó không, hay đang lặng lẽ thu mình.
  • Có ai còn nhắc lại chuyện cũ theo kiểu châm chọc không, và bao lâu một lần.
  • Có ai chủ động báo trước vấn đề với bạn trước khi nó thành chuyện lớn.
  • Bạn có nghe thấy những quyết định quan trọng được bàn ở chỗ khác mà không có bạn không.

Không cần mọi dấu hiệu cùng tốt lên. Chỉ cần xu hướng đi đúng chiều qua sáu lần ghi trong ba tháng. Nếu sau ba tháng phần lớn vẫn đứng yên, đọc tiếp mục cuối.

Khi đi lùi giữa chừng và khi nên tính chuyện khác

Gần như ai cũng có một lần trượt trong quãng đường này: lỡ nóng lại một lần, quên một lời hẹn, ra một quyết định vội. Một lần trượt không đưa bạn về điểm đầu nếu bạn xử lý nó đúng cách đã học: nhận nhanh, sửa nhanh, không lặp. Thực ra, một lần trượt được xử lý đàng hoàng giữa chặng hai còn giúp đội tin thêm, vì họ thấy thay đổi của bạn chịu được thử thách.

Có những trường hợp lấy lại uy ở chính đội đó rất khó: khi sự việc gây tổn thương nghiêm trọng cho một người trong đội, khi cấp trên đã quyết định thay bạn và chỉ chờ dịp, hoặc khi bạn đã đi đủ ba tháng mà gần như mọi dấu hiệu vẫn đứng yên. Trong những trường hợp đó, nói chuyện thẳng với cấp trên về việc chuyển sang vai trò khác hay đội khác không phải là thua. Mang bài học sang một đội mới, làm đúng từ đầu, thường tốt cho cả bạn lẫn đội cũ.

Quãng đường lấy lại uy cũng là quãng đường căng thẳng. Ngủ kém, lo âu kéo dài, thấy mình vô dụng hay muốn buông hết là những dấu hiệu cần được chăm sóc, không phải để chịu đựng một mình. Nói với người thân, và nếu kéo dài vài tuần thì tìm tới chuyên gia tâm lý hoặc cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần, tâm lý.

Câu hỏi thường gặp

Có thể lấy lại uy nhanh hơn 90 ngày không?

Có, khi cú trượt nhỏ, đội nhỏ và bạn xử lý ngay trong tuần. Ví dụ một lần quát nhân viên được xin lỗi đúng cách trong ngày thường không cần ba tháng. Lộ trình 90 ngày dành cho tình huống uy đã mỏng dần qua nhiều tháng, khi đội đã hình thành thói quen không nghe bạn.

Có nên nói với đội là mình đang có kế hoạch lấy lại uy không?

Không cần nói về kế hoạch. Chỉ cần nói một lần ở đầu rằng bạn nhận phần mình và sẽ làm khác đi ở điểm nào. Nói thêm về kế hoạch nghe như một chiến dịch, đội dễ hiểu là bạn đang diễn. Việc làm đều đặn tự nói thay.

Nếu cấp trên không ủng hộ, mình có lấy lại uy được không?

Khó hơn nhưng vẫn được ở những việc trong tầm tay bạn: giữ lời nhỏ, công bằng, có mặt lúc khó. Nói với cấp trên về kế hoạch của bạn và xin ủng hộ ở những điểm cần, như quyền duyệt lịch nghỉ. Nếu cấp trên thường xuyên vượt mặt bạn trước đội, đó là chuyện cần bàn riêng với họ.

Một nhân viên vẫn chống đối sau ba tháng thì sao?

Xem chuyện của người đó như một chuyện riêng, đừng để nó định nghĩa cả quãng đường. Nói chuyện riêng, rõ ràng về hành vi cụ thể và mong đợi, ghi lại nếu cần. Khi phải dùng tới kỷ luật lao động, làm theo nội quy hợp lệ, tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Có nên đổi cả đội để bắt đầu lại không?

Gần như không bao giờ nên. Thay người để thoát cảm giác bị nghi ngờ là cách đội còn lại hiểu rằng ai không đồng ý sẽ bị đẩy đi. Người mới vào cũng nhanh chóng nghe kể chuyện cũ. Lấy lại uy với chính những người đã chứng kiến bạn trượt mới là uy bền.

Làm sao biết mình đã thật sự lấy lại được uy?

Khi đội phản biện bạn mà không ngại, giao việc mà không phải nhắc nhiều, báo vấn đề sớm cho bạn, và nhắc chuyện cũ như một chuyện đã qua. Không có một ngày cụ thể; thường bạn nhận ra khi nhìn lại và thấy mình đã lâu không còn lo đội có nghe mình không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138