Nhận lại việc đã giao là kiểm kết quả theo đúng chuẩn đã nói lúc giao, trả lời rõ "đạt" hay "chưa đạt chỗ nào", chốt việc là xong, và ghi nhận người làm ngay tại đó. Bỏ qua khâu này, lời giao việc của bạn mất trọng lượng: người làm không biết mình làm tốt hay không, việc cứ treo lơ lửng, và lần sau họ làm chừng chừng vì biết đằng nào cũng chẳng ai xem.
Nhiều người quản lý dồn sức vào lúc giao và lúc theo dõi, nhưng lại xử lý khâu nhận việc rất vội: liếc qua, gật đầu, hoặc im lặng. Bài này đi qua những lỗi hay gặp, trình tự nhận việc trong vài phút, cách nói khi kết quả chưa đạt, và vì sao một câu "xong rồi, cảm ơn em" lại giữ uy tốt hơn nhiều lời khen dài.
Vì sao khâu nhận việc hay bị bỏ qua, và cái giá của nó
Một xưởng mộc nhỏ nhận đơn đóng sáu bộ bàn ghế. Thợ trẻ làm xong bộ đầu tiên, báo xưởng trưởng. Xưởng trưởng đang nói chuyện với khách, quay sang nói "ừ, làm tiếp đi". Đến bộ thứ sáu mới phát hiện mặt bàn đánh chưa đủ nhẵn, cả sáu bộ phải làm lại phần hoàn thiện. Người thợ ấm ức vì đã báo từ đầu; xưởng trưởng bực vì thợ không tự thấy lỗi.
Chuyện như vậy xảy ra vì khâu nhận việc thường rơi vào lúc người quản lý đang bận việc khác. Việc đã giao trông như đã xong phần của sếp, nên lúc nhận lại dễ chỉ là một cái gật đầu. Nhưng với người làm, đó là khoảnh khắc họ biết mình đã làm đúng hay chưa, và biết lời giao của bạn có nghiêm túc hay không.
Ba cái giá thường gặp khi bỏ qua khâu này: lỗi lan rộng vì không ai chặn sớm; người làm không học được gì từ việc vừa xong; và đội dần coi hạn với chuẩn bạn đặt ra chỉ là lời nói, vì chẳng ai kiểm tới nơi.
Trình tự nhận việc trong năm phút
Phần lớn việc trong đội nhỏ không cần một buổi nghiệm thu dài. Năm phút làm đủ năm bước dưới đây là đủ cho hầu hết công việc thường ngày:
- Dừng việc khác lại. Nếu chưa thể xem ngay, hẹn giờ cụ thể: "Mười lăm phút nữa chị qua xem nhé". Tránh nhận việc khi đang nói chuyện với người khác.
- Nhắc lại chuẩn đã hẹn. "Mình thống nhất là mặt bàn nhẵn, không dằm, sơn đều hai lớp." Xem theo đúng những điều đó, không thêm tiêu chí mới.
- Kiểm tận nơi, cùng người làm. Sờ mặt bàn, đếm hàng, mở tệp ra xem. Để người làm đứng cạnh để họ thấy bạn kiểm gì.
- Nói kết luận rõ ràng. Đạt, hoặc chưa đạt ở điểm nào. Không nói nửa vời kiểu "cũng được".
- Chốt và ghi nhận. "Việc này xong rồi, em làm kỹ phần mộng ghép." Ghi việc đã xong vào sổ hoặc bảng của đội.
Năm bước này nghe đơn giản, nhưng chỉ cần giữ đều vài tuần, đội sẽ tự chuẩn bị trước khi báo xong, vì họ biết bạn sẽ kiểm đúng những gì đã hẹn.
Ba kết luận khi nhận việc và câu nói cho từng kết luận
Kết quả khi nhận việc thường rơi vào một trong ba loại. Mỗi loại cần một cách nói khác:
| Kết luận | Dấu hiệu | Câu nói mẫu | Việc tiếp theo |
|---|---|---|---|
| Đạt | Đủ mọi điểm của chuẩn đã hẹn | "Đạt rồi em. Phần đánh nhẵn mặt bàn làm rất kỹ, khách sẽ thấy ngay." | Chốt xong, ghi vào sổ, giao việc tiếp nếu có |
| Đạt nhưng cần chỉnh nhỏ | Đủ chuẩn chính, sót một chi tiết nhỏ sửa nhanh được | "Cơ bản đạt, còn góc chân bàn này cần chà thêm. Em xử lý trong hôm nay là chốt." | Hẹn lúc xem lại, ngắn gọn |
| Chưa đạt | Thiếu một điểm chính của chuẩn | "Chưa đạt ở phần sơn, lớp thứ hai chưa đều. Em làm lại phần này, mai báo anh." | Hẹn mốc mới, hỏi có cần hỗ trợ |
Để ý rằng mọi câu đều nêu điểm cụ thể. "Chưa ổn lắm" hay "làm lại đi" khiến người làm không biết sửa chỗ nào, và thường sửa sai chỗ.
Một điều hay quên: khi kết quả đạt, cũng nói cụ thể phần làm tốt. Câu khen chung chung như "tốt lắm" trôi qua rất nhanh; câu chỉ ra đúng chỗ làm kỹ cho người làm biết điều cần giữ ở lần sau.
Những lỗi khi nhận việc khiến lời giao mất trọng lượng
Đổi chuẩn lúc nhận. Lúc giao nói một đằng, lúc nhận lại đòi thêm điều chưa từng nói. Nếu thật sự cần thêm, nhận đây là yêu cầu mới, nói rõ là ý phát sinh, không tính là lỗi của người làm.
Im lặng thay cho kết luận. Người làm báo xong, bạn không nói gì. Họ không biết việc đã được chấp nhận hay đang chờ bị chê, và lần sau sẽ ngại báo.
Nhận vội rồi chê sau. Gật đầu lúc nhận, vài hôm sau lại phàn nàn với người khác về chất lượng. Đội sẽ thôi tin cái gật đầu của bạn.
Tự sửa lặng lẽ. Thấy lỗi nhỏ, tự tay sửa cho nhanh mà không nói. Người làm không biết mình sai, lỗi sẽ lặp lại, và bạn dần biến thành người làm lại việc của đội.
Chê trước đông người. Kết quả chưa đạt mà nói ngay giữa xưởng, giữa quán. Kiểm việc cùng người làm là đúng, nhưng phần chê nên giữ ở mức hai người với nhau.
Không chốt. Việc được xem rồi nhưng không ai nói đã xong. Nó treo trong đầu người làm, và trong sổ của đội cũng không có dấu.
Khi kết quả chưa đạt: trả lại mà vẫn giữ người làm
Trả việc lại cho người làm sửa là điều bình thường, miễn là cách trả không làm họ thấy mình kém cỏi. Mở đầu bằng phần đã đạt, sau đó chỉ ra đúng điểm chưa đạt so với chuẩn đã hẹn, rồi hỏi họ thấy vì sao chỗ đó lệch. Câu hỏi này đôi khi cho bạn biết chính lời giao ban đầu chưa rõ, và nếu vậy, nhận phần đó về mình.
Tiếp theo, để người làm tự sửa, kèm một mốc xem lại. Chỉ hỗ trợ khi họ thật sự thiếu kỹ năng hoặc thiếu công cụ. Việc bạn cầm lấy làm thay sẽ nhanh hơn trong hôm nay, nhưng lấy đi của họ cơ hội học, và cho cả đội thấy việc khó rồi cũng về tay sếp.
Nếu cùng một người nhiều lần nộp việc chưa đạt ở cùng một điểm, đó là lúc cần một buổi nói chuyện riêng về cách làm việc, chứ không còn là chuyện của một sản phẩm. Ghi lại các lần đó bằng sự việc, ngày tháng, để buổi nói chuyện có căn cứ và công bằng.
Việc dài, nhiều người cùng làm: nhận theo từng phần
Với việc kéo dài nhiều ngày hoặc có nhiều người cùng làm, đợi đến cuối mới nhận một lần là rủi ro. Chia việc thành vài phần có thể nhận riêng, như phần khung, phần ghép, phần hoàn thiện ở xưởng mộc, hay phần chuẩn bị, phần trưng bày, phần dọn dẹp trong một đợt khuyến mãi của cửa hàng. Mỗi phần có một chuẩn ngắn và một người chịu trách nhiệm báo xong.
Khi nhiều người cùng làm một phần, chỉ định rõ một người báo xong cho phần đó. Nếu không, mỗi người nghĩ người kia sẽ báo, hoặc ba người cùng báo ba kiểu khác nhau. Người báo xong không phải người làm nhiều nhất mà là người chịu trách nhiệm tự kiểm phần đó trước khi gọi bạn tới xem.
Khi nhận từng phần, bạn chốt luôn phần đó là xong, không quay lại sửa trừ khi có sự cố mới. Điều này giúp người làm yên tâm làm phần tiếp theo, không phải lo phần trước bị lật lại bất cứ lúc nào.
Cuối cùng, khi cả việc lớn hoàn thành, dành vài phút với cả đội: nói việc đã xong, nêu tên một hai người có phần nổi bật và việc họ làm, rồi hỏi nhanh lần sau nên làm khác điều gì. Buổi chốt ngắn này khép lại vòng giao việc, và cho đội thấy mọi lời giao của bạn đều đi đến tận cùng.
Ghi nhận người làm lúc chốt việc: nói gì cho đúng mức
Lời ghi nhận ngay lúc chốt việc có tác dụng lớn hơn lời khen cuối tháng, vì nó gắn trực tiếp với một sản phẩm cụ thể người làm vừa hoàn thành. Nhưng ghi nhận quá đà cũng làm mất trọng lượng: nếu việc gì bạn cũng khen "xuất sắc", đến lúc có việc thật sự xuất sắc thì lời của bạn không còn phân biệt được.
Một công thức dễ nhớ là nói đúng một điều cụ thể đã làm tốt và tác dụng của nó. "Em dán nhãn kệ theo từng nhóm hàng, ca sau tìm hàng nhanh hẳn" có sức nặng hơn "em làm tốt lắm". Với việc chỉ đạt mức bình thường, một câu "xong rồi, đúng như mình hẹn" là đủ; đúng hẹn cũng là điều đáng ghi nhận, và người làm hiểu rằng bạn đang đánh giá thật chứ không khen theo thói quen.
Nếu việc vừa chốt sẽ đến tay khách hay cấp trên, nói luôn với người làm rằng bạn sẽ nêu tên họ khi báo cáo, rồi làm đúng như vậy. Lời ghi nhận đi đến nơi cũng là một lời hứa được giữ.
Nhận việc của người thâm niên hoặc lớn tuổi hơn mình
Khó nhất là khi người nộp việc làm nghề lâu hơn bạn, hoặc lớn tuổi hơn bạn nhiều. Nhiều quản lý trẻ ngại kiểm kỹ vì sợ bị coi là bắt bẻ, nên gật đầu cho qua. Nhưng chính cái gật đầu đó làm họ mất uy với cả người thâm niên lẫn phần còn lại của đội, vì ai cũng thấy chuẩn chỉ áp cho người mới.
Cách giữ được cả uy lẫn sự tôn trọng là kiểm theo đúng chuẩn đã hẹn, và để chuẩn nói thay bạn. "Anh Tư ơi, mình thống nhất mặt bàn sơn hai lớp, em xem cùng anh nhé" là câu vừa đúng mực vừa rõ ràng. Khi có điểm chưa đạt, hỏi ý họ trước khi kết luận: người có nghề đôi khi có lý do kỹ thuật bạn chưa biết. Nếu họ đúng, ghi nhận; nếu không, giữ kết luận bằng giọng bình thản như với mọi người khác.
Câu hỏi thường gặp
Việc nhỏ như dọn kho, xếp hàng có cần nhận lại kỹ vậy không?
Không cần kỹ như việc lớn, nhưng vẫn cần một câu chốt. Nhìn qua kết quả, nói "xong rồi, gọn lắm em" là đủ. Điều quan trọng là người làm biết việc đã được nhìn thấy và chấp nhận, không bị bỏ lửng.
Nhân viên báo xong khi mình đang bận thì làm sao?
Nói rõ thời điểm sẽ xem: "Ba giờ chiều chị qua xem nhé" và giữ đúng giờ đó. Tránh gật đầu cho qua lúc đang bận, vì cái gật đầu đó sẽ bị hiểu là đã nhận việc, sau này có lỗi rất khó nói lại.
Lúc giao quên nói chuẩn, giờ nhận việc thấy chưa đúng ý thì sao?
Nhận phần thiếu sót ở mình: "Lúc giao anh chưa nói rõ phần này." Rồi nói chuẩn mong muốn và hỏi người làm cần bao lâu để chỉnh. Không tính đây là lỗi của họ, và lần sau nhớ nói chuẩn ngay từ đầu.
Có nên để nhân viên tự kiểm việc của mình trước khi báo xong không?
Nên, nhất là với việc lặp lại. Đưa cho họ một danh sách kiểm ngắn ba bốn điểm theo chuẩn. Khi họ quen tự kiểm, khâu nhận việc của bạn nhanh hơn, và họ chủ động hơn với chất lượng.
Nhân viên không đồng ý với kết luận chưa đạt thì xử lý thế nào?
Mở lại chuẩn đã hẹn và cùng xem từng điểm. Nếu họ có lý do hợp lý, như vật liệu khác đi hay khách đã đổi yêu cầu, ghi nhận và điều chỉnh. Nếu không, giữ kết luận một cách bình tĩnh, nói rõ điểm cần sửa và mốc xem lại.
Ghi lại việc đã xong để làm gì?
Để cuối tháng bạn có căn cứ đánh giá công bằng, không dựa vào trí nhớ hay ấn tượng. Ghi lại cũng giúp thấy ai thường hoàn thành đạt ngay lần đầu, ai cần hỗ trợ thêm ở loại việc nào, từ đó giao việc hợp người hơn.