QuyenUy.comQuyền Uy
Giao việc rõ và giữ lời

Nhân viên đẩy việc ngược lên sếp: trả việc về đúng người mà không bỏ mặc họ

Giao việc xong lại bị hỏi "giờ sao chị", việc quay về bàn mình. Cách nhận ra việc bị đẩy ngược, trả về đúng người và vẫn đỡ họ khi họ thật sự kẹt.

Vietnamese warehouse team leader in Bắc Ninh walking between tall shelves while a young worker follows holding a clipboard with blank paper, wide shot from aisle end, cool fluorescent light

Việc bị đẩy ngược là khi bạn đã giao cho nhân viên, nhưng sau một câu hỏi "giờ sao chị?" hay "anh xem giúp em", việc đó lại nằm trên bàn bạn. Một lần thì là giúp đỡ. Ngày nào cũng vậy thì bạn thành người làm thuê cho chính đội của mình, cuối ngày ôm cả chục việc lẽ ra đã giao đi, còn nhân viên ngồi chờ bạn quyết.

Chuyện này ảnh hưởng tới uy nhiều hơn người ta nghĩ. Đội nhìn thấy sếp luôn bận, luôn trễ, luôn là điểm nghẽn, và dần coi mọi quyết định nhỏ là việc của sếp. Bài này giúp bạn nhận ra lúc việc đang bị đẩy ngược, trả việc về đúng người bằng câu nói cụ thể, đồng thời phân biệt với lúc nhân viên thật sự kẹt và cần bạn ra tay.

Việc bị đẩy ngược trông như thế nào trong một ngày bình thường

Ví dụ giả định ở một kho hàng nhỏ tại Bắc Ninh. Buổi sáng, trưởng nhóm giao cho bạn Hùng đối chiếu hàng nhập với phiếu của nhà cung cấp. Mười giờ, Hùng chạy tới: "Anh ơi, thiếu hai thùng, giờ sao anh?". Trưởng nhóm đáp: "Để anh gọi bên đó". Mười một giờ, Hùng lại tới: "Anh ơi, có thùng bị móp, nhận hay trả?". Trưởng nhóm: "Để anh xem". Tới trưa, trưởng nhóm đang giữ ba việc mà sáng nay đã giao đi, còn Hùng đứng chờ.

Không ai trong câu chuyện này có lỗi theo nghĩa thông thường. Hùng muốn làm đúng, sợ tự quyết sai. Trưởng nhóm muốn giúp, muốn việc chạy nhanh. Nhưng kết quả là trưởng nhóm làm thay phần quyết định, còn Hùng chỉ làm phần chân tay. Lần sau gặp chuyện tương tự, Hùng càng không có lý do để tự nghĩ, vì đã biết anh sẽ lo.

Dấu hiệu chung của việc bị đẩy ngược: câu cuối cùng của cuộc trao đổi là lời hứa của bạn ("để anh xem", "để chị hỏi") chứ không phải bước tiếp theo của nhân viên. Nếu cuối ngày bạn đếm được nhiều lời hứa kiểu đó, bạn đang nhận lại việc nhiều hơn mình tưởng.

Vì sao nhân viên đẩy việc ngược lên, và phần nào do chính bạn

Họ không biết mình được quyết tới đâu. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Lời giao ban đầu không nói quyền, nên gặp tình huống ngoài dự kiến, người làm chọn cách an toàn nhất là hỏi sếp. Lỗi này nằm ở phía người giao.

Họ từng bị trách khi tự quyết. Nếu một lần nhân viên tự xử lý, kết quả hơi khác ý bạn, và bạn phản ứng gay gắt, cả đội rút ra bài học: đừng tự quyết nữa. Sự phụ thuộc hôm nay có thể là hệ quả của một câu nói từ vài tháng trước.

Bạn trả lời quá nhanh. Người quản lý giỏi chuyên môn thường biết ngay câu trả lời và nói luôn cho nhanh. Mỗi lần như vậy, nhân viên được thưởng cho việc hỏi thay vì nghĩ. Câu trả lời nhanh tiết kiệm một phút hôm nay nhưng tốn hàng giờ tháng sau.

Họ thật sự thiếu thông tin hoặc kỹ năng. Có lúc nhân viên không đẩy việc mà đang kẹt thật: không có số của nhà cung cấp, không biết chính sách đổi trả, chưa từng xử lý tình huống này. Trường hợp này cần dạy hoặc đưa thông tin, không phải đẩy trả.

Việc đó vốn không nên giao cho họ. Có những quyết định chỉ người có quyền mới làm được, như hứa bồi thường cho khách hay đổi điều khoản với đối tác. Nếu bạn giao cả gói việc có chứa những quyết định đó, việc quay về là đương nhiên.

Trả việc về đúng người: năm câu hỏi thay cho câu "để anh xem"

Khi nhân viên mang một vấn đề tới, thay vì nhận lấy, bạn dẫn họ đi qua vài câu hỏi để họ tự tới bước tiếp theo. Mục tiêu không phải làm khó mà là để quyết định ở lại đúng chỗ. Trình tự gợi ý:

  1. "Em thấy chuyện gì đang xảy ra?" Để họ tả tình huống bằng lời của mình. Nhiều khi chỉ cần nói ra là họ đã thấy hướng.
  2. "Em đã thử gì rồi?" Câu này cho thấy bạn mong đợi họ đã tự làm một bước trước khi tới. Lâu dần, đội sẽ thử trước rồi mới hỏi.
  3. "Em thấy có mấy cách?" Yêu cầu ít nhất hai phương án. Với thùng hàng móp: nhận và ghi chú, hoặc từ chối nhận thùng đó.
  4. "Nếu là em quyết, em chọn cách nào, vì sao?" Phần lớn thời gian, nhân viên đã có câu trả lời hợp lý, chỉ cần được phép nói ra.
  5. "Vậy em làm theo cách đó, xong nhắn anh kết quả." Câu chốt trả quyền quyết định và trách nhiệm về đúng người, kèm một mốc báo lại.

Lần đầu dùng trình tự này sẽ mất năm phút thay vì nửa phút. Nhưng sau vài tuần, nhân viên bắt đầu tới với câu "em định làm thế này, anh thấy được không?" thay vì "giờ sao anh?". Đó là lúc bạn biết việc đã ở đúng chỗ.

Nếu phương án nhân viên chọn chưa tối ưu nhưng không gây hại đáng kể, cứ để họ làm theo cách đó. Chỉnh ý mọi lần sẽ đưa bạn trở lại điểm xuất phát.

Phân biệt đẩy việc với kẹt thật

Không phải mọi lần nhân viên hỏi đều là đẩy việc. Trả việc về một người đang kẹt thật sẽ khiến họ thấy bị bỏ rơi và mất lòng tin vào bạn. Bảng sau giúp bạn đọc tình huống nhanh:

Dấu hiệuĐang đẩy việc ngượcĐang kẹt thật
Câu mở đầu"Giờ sao anh?", "anh xem giúp em""Em đã thử A và B nhưng không được vì…"
Thông tin mang theoChỉ có vấn đề, chưa có phương ánCó dữ kiện, có chỗ cụ thể bị chặn
Loại quyết địnhNằm trong quyền đã giaoVượt quyền đã giao hoặc cần thông tin chỉ bạn có
Tần suấtLặp lại với tình huống tương tựTình huống mới, lần đầu gặp
Cách bạn nên đápHỏi để họ tự quyết, hẹn mốc báo lạiĐưa thông tin, dạy cách làm, hoặc tự quyết phần vượt quyền

Khi đã giúp người đang kẹt, hãy chốt thêm một câu cho lần sau: "Lần tới gặp chuyện này, em cứ tự xử lý theo cách vừa rồi, không cần hỏi nữa". Câu đó biến một lần giúp đỡ thành quyền mới cho người làm.

Những câu nói giữ việc ở lại với nhân viên mà không lạnh lùng

Trả việc về không có nghĩa là xua người ta đi. Giọng điệu quyết định nhân viên hiểu bạn đang tin họ hay đang né việc. Một số câu dùng được ngay, xưng hô theo đội của bạn: "Chị tin em xử lý được, em định làm thế nào?"; "Việc này em nắm rõ hơn anh, em thấy cách nào hợp nhất?"; "Em làm theo hướng đó đi, có gì vướng thì báo mình trước 15 giờ"; "Mình nghe em trình bày rồi, quyết là của em, mình đứng sau".

Nên tránh những câu khiến nhân viên thấy bị gạt đi: "Cái này mà cũng hỏi?", "Tự lo đi", "Sao không tự nghĩ?". Những câu này có thể khiến họ thôi hỏi, nhưng không phải vì họ tự chủ hơn mà vì họ sợ. Một đội sợ hỏi sẽ giấu vấn đề cho tới khi nó thành chuyện lớn, và lúc đó bạn mất uy theo cách khó gỡ hơn nhiều.

Một điều nữa: khi nhân viên tự quyết và kết quả tốt, hãy nói ra. "Hôm qua em tự xử lý vụ thùng móp rất gọn" là lời ghi nhận rẻ nhất nhưng có tác dụng lâu nhất. Nó cho cả đội thấy tự quyết đúng chỗ được đánh giá cao, không phải bị soi.

Sắp lại cách giao việc để việc ít quay về hơn

Phần lớn việc bị đẩy ngược có thể chặn từ lúc giao. Nếu bạn thấy một loại việc cứ quay về mãi, hãy xem lại lời giao của chính loại việc đó:

  • Nói trước các tình huống hay gặp. Với việc nhận hàng: thiếu hàng thì làm gì, hàng móp thì làm gì, hàng sai mẫu thì làm gì. Ba câu này chặn được phần lớn câu hỏi.
  • Ghi một trang quy ước chung cho đội. Những quyết định lặp lại (đổi hàng cho khách, chi khoản nhỏ, xử lý khi thiếu người) nên có quy ước rõ, để ai cũng tự áp dụng được.
  • Đặt giờ hỏi gom. Thay vì để nhân viên hỏi lắt nhắt cả ngày, hẹn hai mốc trong ca để gom câu hỏi, trừ khi có việc gấp ảnh hưởng tới khách.
  • Trao quyền theo bậc. Người mới làm ở mức "hỏi trước", sau vài lần làm đúng thì nâng lên "tự quyết rồi báo". Nói rõ khi nâng bậc để người làm biết.
  • Chấp nhận sai nhỏ. Nói trước với đội rằng quyết định sai nhỏ trong phạm vi quyền đã giao sẽ được cùng rút kinh nghiệm, không bị trách. Nếu không có lời này, chẳng ai dám tự quyết.

Khi bạn làm vậy đều đặn, đội nhìn thấy một người quản lý không ôm việc, không trễ hẹn vì bận làm thay, và tin vào khả năng của từng người. Cái uy đó không cần lời nói to; nó nằm ở chỗ mọi người biết việc của mình là của mình.

Khi chính bạn là người thích nhận việc về

Một số người quản lý, nhất là người vừa lên từ vị trí nhân viên giỏi, có xu hướng thích được hỏi. Được hỏi cho cảm giác mình quan trọng, mình vẫn là người giỏi nhất đội. Nếu bạn nhận ra mình hơi vui khi nhân viên tới nhờ, đó là tín hiệu nên dừng lại một chút. Cảm giác được cần là thật, nhưng nó có thể làm đội của bạn mãi không lớn.

Thử theo dõi trong một tuần: mỗi lần nhân viên mang việc tới, ghi lại bạn đã trả lời bằng lời hứa của mình hay bằng bước tiếp theo của họ. Cuối tuần đếm lại. Nếu lời hứa của bạn chiếm phần lớn, hãy chọn một hai loại việc để bắt đầu trả về trước, thường là những việc lặp lại nhiều nhất.

Bớt nhận việc về không làm bạn kém quan trọng đi. Nó cho bạn thời gian làm những việc chỉ người dẫn dắt mới làm được: nhìn trước những việc tới, kèm người mới, nói chuyện với cấp trên về nguồn lực, giữ chất lượng cho cả đội. Uy của người quản lý nằm ở những việc đó, không nằm ở số câu hỏi bạn trả lời mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Trả việc về cho nhân viên có bị coi là đùn đẩy trách nhiệm không?

Không, nếu bạn giữ phần trách nhiệm của người quản lý: đưa đủ thông tin, trao quyền rõ, đứng sau khi họ quyết sai trong phạm vi quyền. Đùn đẩy là bỏ mặc người ta với việc vượt sức hoặc vượt quyền. Trả việc về là để quyết định nằm ở người đang nắm rõ tình huống nhất, còn bạn vẫn chịu trách nhiệm chung.

Nhân viên mới vào có nên áp dụng ngay không?

Với người mới, bạn nên giúp nhiều hơn trong vài tuần đầu và giải thích lý do mỗi quyết định để họ học cách nghĩ. Dần dần chuyển sang hỏi "em định làm thế nào". Việc kèm người mới chi tiết là một chủ đề riêng; ở đây chỉ cần nhớ đừng đẩy trả quá sớm khi họ chưa có đủ thông tin.

Nếu phương án nhân viên chọn rõ ràng là sai thì sao?

Nếu sai có thể gây thiệt hại cho khách, tiền bạc hoặc an toàn, bạn nói thẳng điểm rủi ro và cùng chọn cách khác. Nếu chỉ là kém tối ưu, hãy hỏi thêm một câu như "nếu khách phản ứng thì em xử lý sao?" để họ tự thấy chỗ yếu. Tránh ra quyết định thay quá thường xuyên.

Cấp trên của mình cũng hay đẩy việc xuống rồi lại kéo lên, mình làm gì?

Bạn có thể dùng chính các câu hỏi về kết quả, hạn và quyền khi nhận việc từ cấp trên: việc xong trông ra sao, lúc nào, mình được quyết tới đâu. Hỏi rõ từ đầu giúp hạn chế việc bị kéo lên giữa chừng. Cách nói không với sếp khi việc đã đầy là một chủ đề khác cần chuẩn bị riêng.

Đội rất nhỏ, chỉ hai ba người, có cần làm bài bản vậy không?

Đội càng nhỏ, bạn càng dễ thành người làm thay mọi thứ, vì không có ai chia bớt. Không cần biểu mẫu, chỉ cần thói quen hỏi "em định làm thế nào" và nói rõ quyền. Với cửa hàng gia đình hay quán nhỏ, thói quen này giúp chủ có thể nghỉ một ngày mà quán vẫn chạy.

Có nên khen nhân viên mỗi lần họ tự quyết không?

Không cần mỗi lần, nhưng nên ghi nhận khi họ tự xử lý một việc trước đây họ hay hỏi, hoặc khi quyết định của họ tốt hơn cách bạn định làm. Ghi nhận cụ thể việc gì, kết quả ra sao. Lời khen chung chung dễ thành sáo và không giúp họ biết nên lặp lại điều gì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138