QuyenUy.comQuyền Uy
Giao việc rõ và giữ lời

Sếp tự làm lại việc đã giao cho nhân viên: thói quen làm mất uy cả hai phía

Nhân viên làm xong, sếp lặng lẽ làm lại theo ý mình. Vì sao thói quen này làm mất uy, cách tách chuẩn với sở thích và trả việc cho người làm sửa.

Vietnamese boutique owner in Hải Phòng rearranging a shop window display late in the evening while a staff member watches from the doorway, both seen from behind, street lights outside

Tự làm lại việc đã giao cho nhân viên là một trong những thói quen làm mất uy âm thầm nhất của người quản lý. Bạn giao việc, nhân viên làm xong, bạn thấy chưa vừa ý nên tối hôm đó tự sửa, hoặc lặng lẽ làm lại từ đầu. Sáng hôm sau nhân viên phát hiện. Họ không nói gì, nhưng điều họ rút ra rất rõ: làm thế nào cũng sẽ bị làm lại, vậy cố làm gì.

Thói quen này thường gặp ở người lên quản lý từ vị trí làm giỏi nhất, và ở chủ cửa hàng tự tay gây dựng từ đầu. Bài viết giúp bạn hiểu vì sao nó làm hại cả hai phía, tách đâu là chuẩn thật sự bị vi phạm và đâu chỉ là sở thích riêng, cách trả việc lại cho người làm sửa, và cách xử lý những lần buộc phải tự làm vì quá gấp.

Chuyện làm lại diễn ra thế nào, và ai nhìn thấy

Ví dụ giả định ở một cửa hàng thời trang nhỏ tại Hải Phòng. Chủ cửa hàng giao cho bạn nhân viên mới thay đồ trên ma-nơ-canh và sắp lại tủ kính cho bộ sưu tập mới. Bạn ấy làm cả buổi chiều, phối đồ theo cách mình thấy đẹp. Tối, sau khi đóng cửa, chủ cửa hàng nhìn lại, thấy màu áo khoác không hợp với váy, thế là cởi ra, phối lại, xếp lại cả kệ phụ kiện. Sáng hôm sau, nhân viên mở cửa và thấy tủ kính đã khác hẳn.

Chủ cửa hàng nghĩ mình đang giữ chất lượng mà không làm ai mất mặt, vì đã sửa lúc không có ai. Nhưng thực tế cả đội đều nhìn thấy, vì tủ kính nằm ngay cửa ra vào. Người làm buổi chiều cảm thấy công sức bị xoá sạch mà không được biết lý do. Những người còn lại rút ra kết luận: việc trang trí là của chủ, giao cho ai cũng chỉ là tạm.

Điều nguy hiểm là không ai nói ra. Chủ cửa hàng không giải thích, nhân viên không hỏi. Khoảng im lặng đó tích tụ dần thành một khoảng cách: nhân viên làm cho xong, chủ làm lại cho đúng, và cả hai đều mệt. Uy của người quản lý ở đây không mất đi vì một lời quát nào, mà mất vì đội không còn coi lời giao việc của chủ là thật.

Vì sao làm lại việc của nhân viên làm mất uy chứ không giữ được chất lượng

Đội học được rằng nỗ lực không có giá trị. Nếu kết quả nào cũng bị làm lại, người làm không có lý do để cố gắng vượt mức "xong cho có". Bạn nhận về chất lượng thấp dần, rồi càng phải làm lại nhiều hơn.

Lời giao việc mất trọng lượng. Khi bạn giao một việc, ngầm hiểu là bạn tin người đó làm được. Làm lại sau lưng họ là rút lại lòng tin đó mà không nói. Lần sau bạn giao việc, người nghe sẽ nghe với nửa tai.

Nhân viên không bao giờ biết chuẩn thật là gì. Làm lại thay vì nói ra chỗ chưa đạt khiến người làm không có cơ hội học. Lần sau họ vẫn làm như cũ, và vòng lặp tiếp diễn.

Bạn thành điểm nghẽn của cả đội. Mỗi việc làm lại là thời gian bạn lẽ ra dành cho việc chỉ người quản lý mới làm được. Người quản lý luôn bận làm lại việc của người khác sẽ không có sức nhìn xa.

Người có năng lực sẽ rời đi trước. Người làm giỏi cần được thấy kết quả của mình được dùng. Nếu công sức của họ luôn bị thay thế, họ là người đầu tiên tìm chỗ khác, còn lại những người đã quen làm qua loa.

Tự hỏi trước khi làm lại: chuẩn bị vi phạm, hay chỉ khác ý bạn?

Trước khi động tay sửa việc của nhân viên, phân loại xem điều bạn không vừa ý thuộc nhóm nào. Phần lớn các lần muốn làm lại thật ra rơi vào cột thứ hai:

Tình huốngVi phạm chuẩn đã thống nhấtChỉ khác cách bạn sẽ làmNên làm gì
Tủ kính phối đồBày hàng hết mùa, đồ bị bẩn, ma-nơ-canh không an toànBạn thích phối màu khácVi phạm: trả lại sửa. Khác ý: để yên, góp ý cho lần sau nếu thật cần
Báo cáo cuối tuầnSai số liệu, thiếu mục bắt buộcCâu chữ không giống giọng bạnVi phạm: chỉ ra để sửa. Khác ý: giữ nguyên
Sơ chế nguyên liệuSai kích cỡ theo công thức, không đạt vệ sinhThứ tự làm khác bạnVi phạm: chỉnh ngay vì ảnh hưởng món. Khác ý: không can thiệp
Tin nhắn trả lời kháchHứa sai chính sách, thông tin saiLời lẽ ngắn hơn bạn hay viếtVi phạm: sửa và gặp riêng giải thích. Khác ý: để nguyên

Nếu bạn không chỉ ra được một chuẩn cụ thể đã thống nhất từ trước mà kết quả vi phạm, thì điều bạn muốn sửa nhiều khả năng là sở thích. Sở thích của người quản lý có giá trị, nhưng nó nên được nói ra thành chuẩn cho lần sau, không nên được áp lên kết quả đã xong.

Bảng này cũng gợi ý một việc: nếu bạn hay muốn làm lại một loại việc, có thể chuẩn của loại việc đó chưa bao giờ được nói rõ. Viết chuẩn ra là cách bền nhất để giảm số lần muốn làm lại.

Khi kết quả thật sự chưa đạt: trả lại cho người làm sửa

Với những trường hợp vi phạm chuẩn, đường đúng là để người làm tự sửa. Việc này tốn thời gian hơn làm lại một mình, nhưng mỗi lần như vậy là một lần đội hiểu chuẩn rõ hơn. Trình tự gợi ý:

  1. Gặp riêng, sớm. Đừng để tới khi người làm tự phát hiện. "Em có năm phút không, chị muốn cùng em xem lại tủ kính."
  2. Nói phần đạt trước, cụ thể. "Cách em xếp kệ phụ kiện theo tông màu rất dễ nhìn, giữ nguyên."
  3. Chỉ ra chỗ chưa đạt so với chuẩn. "Còn hai bộ trên ma-nơ-canh là hàng mùa trước, tuần này mình chỉ bày bộ sưu tập mới."
  4. Hỏi người làm định sửa thế nào. "Em thấy nên thay bằng bộ nào trong bộ sưu tập mới?"
  5. Hẹn thời điểm xong và để họ làm. "Trước giờ mở cửa sáng mai em đổi giúp chị nhé." Không đứng canh, không tự làm hộ phần còn lại.
  6. Ghi nhận khi đã sửa xong. Một câu "giờ thì đúng ý rồi" khép lại chuyện, để người làm không mang cảm giác bị bắt lỗi kéo dài.

Câu mẫu không cần hoa mỹ. Điều quan trọng là người làm biết lý do, được quyền sửa, và kết quả cuối cùng vẫn là công của họ.

Khi buộc phải tự làm lại vì quá gấp

Có những lúc không còn thời gian để trả việc lại: khách sắp tới lấy hàng, báo cáo phải nộp trong một giờ, món ăn phải ra ngay. Lúc đó, tự sửa là hợp lý. Vấn đề không nằm ở việc bạn sửa, mà ở việc sửa xong có nói gì không.

Nếu tiện, nói ngay lúc sửa: "Khách tới trong mười lăm phút nên chị sửa luôn phần này, lát rảnh chị nói em nghe vì sao nhé". Nếu không kịp, gặp riêng ngay sau đó, giải thích chỗ đã sửa và lý do. Đừng để người làm tự phát hiện rồi tự đoán. Một câu giải thích ngắn biến việc làm lại thành bài học; im lặng biến nó thành sự phủ nhận.

Sau đó, tự hỏi vì sao việc này lại tới tay bạn trong tình trạng quá gấp. Có thể hạn giao quá sát, có thể không có mốc kiểm giữa chừng, có thể người làm chưa đủ kỹ năng mà bạn chưa nhận ra. Mỗi lần buộc phải tự làm lại là một tín hiệu để chỉnh cách giao lần sau, không phải bằng chứng rằng chỉ có bạn mới làm được.

Những việc nên để nhân viên làm theo cách của họ

Với một số loại việc, sự khác biệt so với cách bạn làm không phải là lỗi mà là sự đa dạng có ích. Để nhân viên tự làm theo cách riêng ở những chỗ này giúp họ có cảm giác làm chủ, và đôi khi họ làm tốt hơn bạn:

  • Cách sắp xếp không gian làm việc của chính họ, miễn là không ảnh hưởng an toàn và người khác.
  • Thứ tự các bước trong một việc, khi kết quả cuối vẫn đạt.
  • Lời lẽ khi trao đổi với khách, nếu thông tin đúng và thái độ lịch sự. Mỗi người có giọng riêng, khách quen thường thích điều đó.
  • Cách trình bày báo cáo nội bộ, khi đủ các mục cần có.
  • Ý tưởng trang trí, bày biện theo mùa, trong khuôn khổ chuẩn chung của cửa hàng.
  • Cách chia việc trong nhóm nhỏ hai ba người, khi nhóm vẫn xong đúng hạn.

Khi bạn chủ động để lại những khoảng này, đội thấy rõ ranh giới: chuẩn là thứ không đổi, còn cách làm là của họ. Ranh giới rõ làm cho những lúc bạn yêu cầu sửa trở nên có trọng lượng hơn, vì ai cũng biết bạn không sửa vì thích.

Bỏ thói quen làm lại: bắt đầu từ một loại việc

Thói quen làm lại khó bỏ vì nó mang lại cảm giác an toàn tức thì: việc đúng ý mình, không phải nói chuyện khó. Đừng cố bỏ cùng lúc mọi thứ. Chọn một loại việc bạn hay làm lại nhất, viết chuẩn của nó thành vài dòng, nói với người phụ trách, rồi cam kết với chính mình rằng trong một tháng tới bạn sẽ không tự sửa loại việc đó, chỉ trả lại để người làm sửa.

Trong tháng đó, bạn sẽ thấy khó chịu vài lần, vì kết quả chưa hoàn hảo như bạn muốn. Hãy chấp nhận mức chưa hoàn hảo đó như một khoản đầu tư. Cuối tháng, so sánh: chất lượng có đi xuống thật không, hay chỉ khác đi? Người làm có tiến bộ không? Bạn có thêm bao nhiêu thời gian cho việc khác?

Phần lớn người quản lý thử cách này nhận ra rằng chất lượng không giảm như mình lo, còn nhân viên thì bắt đầu tự hỏi lại chuẩn trước khi làm. Đó là dấu hiệu tốt: việc đã thật sự nằm trong tay họ, còn bạn trở lại đúng vai người đặt chuẩn và giữ chuẩn.

Câu hỏi thường gặp

Nếu nhân viên làm quá kém, không làm lại thì khách phàn nàn, phải làm sao?

Với việc ảnh hưởng trực tiếp tới khách, bạn sửa ngay để bảo vệ khách, rồi gặp riêng người làm để giải thích và cùng tìm nguyên nhân. Nếu kém lặp lại, có thể người đó chưa được dạy đủ hoặc chưa hợp với việc này. Đó là chuyện kèm cặp hoặc bố trí lại người, không giải quyết được bằng việc bạn làm lại mãi.

Mình là chủ quán, làm lại cho nhanh thì có gì sai?

Làm lại một lần không sai. Sai là khi nó thành thói quen và không đi kèm lời giải thích. Lúc đó bạn trả giá bằng động lực của đội và bằng chính thời gian của bạn. Nhiều chủ quán nhận ra mình không thể nghỉ một ngày chính vì đội đã quen để chủ làm lại mọi thứ.

Nhân viên tự ái khi bị trả lại sửa thì xử lý thế nào?

Thường người ta tự ái khi không hiểu lý do, khi bị chỉ ra trước mặt người khác, hoặc khi phần đã làm tốt không được nhắc tới. Gặp riêng, nói phần đạt trước, chỉ chỗ chưa đạt theo chuẩn cụ thể, và để họ đề xuất cách sửa. Nếu vẫn tự ái, cho họ chút thời gian rồi nói chuyện lại.

Có nên nói thẳng là mình hay có thói quen làm lại không?

Nếu đội đã quen với việc bạn làm lại, nói thẳng có thể giúp ích: bạn nhận ra điều đó, từ nay sẽ trả lại để người làm sửa và nói rõ lý do. Lời thừa nhận như vậy không làm bạn mất uy, ngược lại cho đội thấy bạn tự nhìn lại mình. Điều quan trọng là sau đó làm đúng như đã nói.

Cấp phó hoặc trưởng ca dưới mình cũng hay làm lại việc của nhân viên, nên nói gì?

Hỏi họ vì sao, thường câu trả lời là sợ kết quả không đạt và bị bạn trách. Nói rõ với họ rằng bạn chấp nhận mức chưa hoàn hảo trong phạm vi chuẩn, và bạn muốn họ trả việc lại để nhân viên sửa. Cấp phó thấy bạn không trách họ vì kết quả của nhân viên thì sẽ bớt làm lại.

Làm sao viết chuẩn công việc cho đơn giản?

Mỗi loại việc chỉ cần ba đến năm dòng: kết quả trông như thế nào, những điều bắt buộc, những điều tuyệt đối không được làm. Nếu có ảnh mẫu kết quả đạt thì càng tốt. Viết cùng người làm việc đó thường xuyên nhất, vì họ biết những chỗ hay sai mà bạn có thể không nghĩ tới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138