QuyenUy.comQuyền Uy
Giữ uy trong từng bối cảnh

Quản lý nhân viên người nước ngoài trong đội Việt: ngôn ngữ chung, luật chung

Trưởng nhóm có thành viên người nước ngoài giữ uy thế nào: nói rõ bằng ngôn ngữ chung, một bộ luật cho mọi người, hỏi thay vì đoán theo quốc tịch.

Bright coworking office, small mixed team of Vietnamese and foreign colleagues around a table with blank notepads, leader seen from behind gesturing calmly, afternoon light

Khi đội có một hai thành viên người nước ngoài, trưởng nhóm người Việt dễ rơi vào một trong hai thái cực: hoặc nể nang quá mức, không dám nhắc nhở; hoặc để họ đứng ngoài lề vì ngại giao tiếp. Cả hai cách đều làm uy của bạn suy giảm — với chính người nước ngoài đó và với phần còn lại của đội.

Bài này dành cho trưởng nhóm, quản lý cửa hàng, quản lý bếp, trưởng phòng nhỏ có cấp dưới là người nước ngoài: đầu bếp, giáo viên ngoại ngữ, kỹ sư, nhân viên kinh doanh. Nguyên tắc xuyên suốt: mỗi người là một cá nhân, không đại diện cho cả một quốc gia; uy được giữ bằng sự rõ ràng và công bằng, giống như với mọi thành viên khác.

Đừng quản lý theo quốc tịch

Có rất nhiều lời khuyên kiểu "người nước này thẳng thắn, người nước kia vòng vo, người nước nọ đúng giờ". Những khái quát đó có thể có chút cơ sở ở cấp độ văn hoá chung, nhưng dùng để đoán một con người cụ thể thì rất dễ sai. Người đồng nghiệp ngồi trước mặt bạn có thể đã sống ở Việt Nam mười năm, từng làm ở nhiều nước, hoặc có tính cách khác hẳn hình dung về quê hương họ.

Khi trưởng nhóm đối xử với một người theo khuôn mẫu quốc tịch, người đó cảm thấy bị nhìn như một nhãn dán, và cả đội cũng học theo. Những câu đùa về quốc tịch trong đội, dù không ác ý, làm hỏng bầu không khí và đặt bạn vào thế người dung túng.

Thay vì đoán, hỏi trực tiếp như với mọi người: anh chị thích nhận góp ý thế nào, quen cách giao việc ra sao, có điều gì ở cách làm việc tại đây còn khó hiểu. Câu trả lời nhiều khi khác xa những gì sách vở nói. Uy của bạn bắt đầu từ việc nhìn đúng người.

Ngôn ngữ chung: rõ ràng là quyền lực

Thống nhất ngôn ngữ làm việc. Đội cần biết họp bằng ngôn ngữ nào, tài liệu chung viết bằng gì, nhóm chat dùng thứ tiếng nào. Nếu người nước ngoài chưa giỏi tiếng Việt mà cả đội nói tiếng Việt trong mọi cuộc họp, họ sẽ bị loại khỏi các quyết định. Ngược lại, ép cả đội nói tiếng Anh khi đa số không quen cũng làm giảm chất lượng trao đổi. Chọn cách phù hợp và nói rõ.

Chốt quyết định bằng chữ. Với người làm việc bằng ngôn ngữ thứ hai, nghe hiểu trong cuộc họp dễ hụt. Một tin nhắn chốt sau họp — việc gì, ai làm, hạn nào — giúp mọi người hiểu như nhau. Đây cũng là cách bạn giữ lời nói của mình có trọng lượng.

Câu ngắn, ý thẳng. Khi giao việc hay góp ý bằng ngôn ngữ chung không phải tiếng mẹ đẻ của ai, câu dài nhiều ẩn ý dễ bị hiểu sai. Nói ngắn, cụ thể, hỏi lại để chắc người nghe hiểu: "Anh nhắc lại giúp mình các bước để chắc mình nói đủ".

Không nói chuyện về người vắng mặt bằng thứ tiếng họ không hiểu. Khi người nước ngoài có mặt mà cả nhóm quay sang bàn bằng tiếng Việt, cười đùa, họ dễ cảm thấy bị nói sau lưng. Trưởng nhóm làm gương và nhắc nhẹ khi cần.

Một bộ luật cho mọi người

Hai lỗi phổ biến khiến uy bị lung lay là nới luật cho người nước ngoài vì nể, hoặc khắt khe hơn với họ vì định kiến. Cả đội đều thấy, và cả hai đều bị coi là bất công. Những luật nên áp như nhau:

  • Giờ giấc, cách báo nghỉ, quy trình xin phép.
  • Tiêu chuẩn chất lượng công việc và cách đánh giá.
  • Quy tắc ứng xử với khách hàng, với đồng nghiệp.
  • Cách xử lý khi vi phạm: nhắc riêng trước, ghi lại, rồi theo nội quy.
  • Cơ hội được giao việc quan trọng, được đào tạo, được thăng tiến.

Khi có khác biệt chính đáng, như người nước ngoài cần nghỉ để làm thủ tục cư trú, ngày lễ quan trọng ở quê hương họ, giải thích rõ với cả đội rằng đó là điều chỉnh có lý do, tương tự như việc nhân viên người Việt được nghỉ khi có việc gia đình. Minh bạch giúp không ai thấy bị thiệt.

Chiều ngược lại cũng cần để ý: đừng vô tình dồn cho người nước ngoài những việc chỉ vì họ là người nước ngoài, như tiếp mọi khách quốc tế, dịch mọi tài liệu, xuất hiện trong mọi buổi chụp ảnh quảng bá. Nếu đó là phần việc thêm, nói rõ, ghi nhận và tính vào khối lượng công việc như mọi việc khác.

Khi người nước ngoài có thâm niên hay chuyên môn cao hơn bạn

Một tình huống hay gặp: đầu bếp nước ngoài có tay nghề cao làm dưới quyền quản lý nhà hàng người Việt, hoặc kỹ sư nước ngoài nhiều kinh nghiệm làm trong nhóm do một trưởng nhóm trẻ dẫn. Họ có thể quen được tự quyết nhiều hơn, hoặc ban đầu chưa xem bạn là người có tiếng nói.

Ví dụ giả định: một quán ăn ở Khánh Hoà thuê một đầu bếp nước ngoài phụ trách món Âu. Anh tự ý đổi nhà cung cấp nguyên liệu mà không báo quản lý, chi phí đội lên. Quản lý không mắng trước bếp mà mời anh ngồi riêng, đưa bảng chi phí, nói: "Chất lượng món anh làm rất tốt, mình muốn giữ. Nhưng đổi nhà cung cấp thì phải qua mình duyệt, vì nó ảnh hưởng giá bán và hợp đồng của quán. Lần sau anh đề xuất, mình xem cùng". Anh đồng ý, và từ đó hai bên có một quy trình rõ.

Cách làm ở đây: tôn trọng chuyên môn của họ ở phần họ giỏi, nhưng nói rõ phần nào thuộc quyền quyết định của bạn và vì sao. Ranh giới quyền hạn càng rõ, xung đột càng ít, và uy của bạn không phụ thuộc vào việc ai giỏi hơn ai trong chuyên môn.

Góp ý và nhắc nhở khi mỗi người quen một kiểu nói

Góp ý là chỗ hiểu lầm dễ xảy ra nhất. Có người quen nghe nhận xét thẳng, có người quen được nói giảm, có người coi một lời nhắc nhẹ là chuyện nhỏ trong khi bạn muốn nói đó là vấn đề nghiêm trọng. Khi cả hai bên dùng ngôn ngữ thứ hai, khoảng cách giữa điều bạn định nói và điều họ hiểu còn rộng hơn.

Cách thu hẹp khoảng cách đó là nói rõ mức độ. Thay vì "em nghĩ chỗ này có thể xem lại", nói "đây là lỗi cần sửa trước thứ Sáu, nếu lặp lại mình sẽ phải ghi nhận chính thức". Nêu sự việc cụ thể, tác động của nó, và điều bạn cần thay đổi. Sau đó hỏi: "Anh thấy thế nào, có gì mình chưa hiểu đúng không?" để họ có cơ hội giải thích.

Ở chiều ngược lại, khi bạn nhận được góp ý thẳng thắn từ một thành viên nước ngoài, đừng vội xem là thiếu tôn trọng. Nghe nội dung trước, cảm ơn, rồi trả lời theo nội dung. Nếu cách nói của họ làm đồng nghiệp người Việt khó chịu, nói chuyện riêng với họ về cách góp ý ở nơi làm việc này, như một thông tin hữu ích chứ không phải lời trách.

Lời khen cũng vậy: khen cụ thể, đúng việc, và hỏi họ thích được ghi nhận trước đội hay riêng tư. Một lời khen trúng chỗ có sức nặng hơn nhiều lời chung chung.

Giấy tờ và quy định: để bộ phận phụ trách, đừng lơ là

Người nước ngoài làm việc tại Việt Nam phải đáp ứng các điều kiện theo quy định, phổ biến nhất là giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép, cùng với thị thực, thẻ tạm trú phù hợp. Hợp đồng lao động, bảo hiểm, thuế thu nhập cá nhân cũng có những quy định riêng. Những quy định này thay đổi theo thời gian, nên cần tra văn bản hiện hành.

Trưởng nhóm thường không phải người làm thủ tục, nhưng cần biết những mốc quan trọng như ngày hết hạn giấy phép, để không giao việc hay cử đi công tác khiến người đó vi phạm. Khi có thắc mắc về tình trạng pháp lý của một thành viên, nên chuyển cho bộ phận nhân sự hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, đừng tự trả lời theo hiểu biết cá nhân.

Điều nằm trong tay bạn là đối xử tử tế trong những giai đoạn họ phải lo giấy tờ: cho thời gian đi làm thủ tục, giúp dịch giấy tờ nội bộ khi cần, không gây áp lực kiểu "không làm tốt thì không gia hạn được đâu". Dùng tình trạng cư trú để gây sức ép là hành vi sai trái và làm mất hoàn toàn sự tôn trọng của đội.

Tình huống thường gặp và cách giữ uy

Một số tình huống trưởng nhóm có thành viên người nước ngoài hay gặp:

Tình huốngDễ mất uy khiGiữ uy bằng cách
Họ phản đối quyết định thẳng thắn trong họpCoi là thiếu tôn trọng, cắt lờiNghe hết, cảm ơn góp ý, nói rõ sẽ cân nhắc và chốt khi nào
Họ không lên tiếng dù có vấn đềMặc định là đồng ýHỏi riêng sau họp, tạo kênh góp ý bằng văn bản
Đội người Việt phàn nàn họ được ưu áiPhớt lờ hoặc bênh vực mập mờRà lại xem có ưu ái thật không, giải thích công khai các điều chỉnh có lý do
Hiểu lầm vì ngôn ngữ dẫn tới làm sai việcTrách người làm saiXem lại cách giao việc, bổ sung bước hỏi lại và chốt bằng chữ
Lời đùa về quốc tịch trong nhómCười theo cho vuiNhắc riêng người nói, giữ chuẩn tôn trọng cho cả đội

Mỗi tình huống đều quay về một điểm: trưởng nhóm có uy là người khiến mọi thành viên, bất kể đến từ đâu, cảm thấy luật chơi rõ ràng và được áp như nhau.

Câu hỏi thường gặp

Trưởng nhóm không giỏi ngoại ngữ thì có quản lý được người nước ngoài không?

Được, nếu có cách giao tiếp đủ rõ: chữ viết đơn giản, công cụ dịch cho tài liệu nội bộ không chứa thông tin bí mật, một đồng nghiệp hỗ trợ khi cần. Uy đến từ sự rõ ràng và công bằng hơn là từ khả năng nói trôi chảy.

Có nên để người nước ngoài tự chọn cách làm việc khác với đội?

Linh hoạt về cách làm thì được, miễn kết quả và các chuẩn chung như giờ giấc, quy trình với khách được giữ. Điều này áp cho mọi thành viên, không riêng người nước ngoài.

Người nước ngoài đòi mức lương, đãi ngộ khác đội thì xử lý thế nào?

Chính sách lương thuộc thẩm quyền công ty, trưởng nhóm không nên hứa hay bình luận. Chuyển đề xuất lên đúng người, giữ kín thông tin lương của từng người trước cả đội.

Khi họ vi phạm nội quy có cần xử lý khác không?

Không. Nhắc riêng trước, ghi lại sự việc, rồi theo nội quy như mọi người. Nếu vi phạm liên quan đến tình trạng cư trú hoặc giấy phép lao động, chuyển ngay cho bộ phận nhân sự và tra quy định hiện hành.

Làm sao giúp người nước ngoài hoà nhập mà không gượng ép?

Gán một đồng nghiệp đồng hành trong tháng đầu, mời tham gia các hoạt động chung nhưng không ép, giải thích những thói quen văn hoá nơi làm việc như cách xưng hô, giờ ăn trưa. Hoà nhập đến dần qua công việc chung.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138