QuyenUy.comQuyền Uy
Những ngày đầu ở vị trí mới

Trưởng ca mới ở cửa hàng: từ ca đầu tiên đến tuần thứ tư để cả ca nghe mình

Mới lên trưởng ca ở cửa hàng, quán cà phê hay siêu thị nhỏ: chuẩn bị trước ca đầu, chia ca thành ba chặng, câu nói mẫu khi đứng ca và trọng tâm bốn tuần đầu.

Young Vietnamese shift leader tying an apron behind a cafe counter before opening, two baristas setting out cups beside her, soft early light, shot from the side with faces blurred

Trưởng ca mới có uy khi cả ca thấy mình nắm được ca: biết ai làm gì ở đầu ca, giữ nhịp lúc đông khách, đứng ra khi có sự cố và giao ca gọn gàng cho người sau. Khác với quản lý văn phòng, trưởng ca không có nhiều thời gian để nói chuyện hay họp; uy được tạo ra ngay trên sàn, trong từng quyết định chia người, đổi việc, xử lý khách.

Bài này dành cho người vừa được giao làm trưởng ca ở cửa hàng bán lẻ, quán cà phê, quán ăn nhỏ hay siêu thị mini, dù được đề bạt từ chính nhân viên trong ca hay được chuyển từ nơi khác đến. Nội dung gồm việc chuẩn bị trước ca đầu, cách chia một ca thành ba chặng, câu nói mẫu, những tình huống hay gặp, và trọng tâm cho bốn tuần đầu.

Trưởng ca khác quản lý văn phòng ở chỗ nào

Điều đầu tiên cần nhận ra là bạn quản lý trong lúc đang làm. Trưởng ca thường vẫn đứng quầy, pha chế, thu ngân hay xếp hàng, đồng thời phải để mắt đến cả ca. Không có buổi họp dài, không có thời gian soạn tin nhắn kỹ. Một câu chỉ đạo phải gọn trong vài giây, và đội đánh giá bạn qua việc bạn chia người có hợp lý không, chứ không qua lời bạn nói đẹp đến đâu.

Điều thứ hai là quyền của trưởng ca thường hẹp. Bạn không quyết lương, không tuyển người, có khi không được duyệt nghỉ phép. Nhân viên biết rõ điều đó. Vì vậy uy của trưởng ca dựa chủ yếu vào ba thứ: chuyên môn trên sàn, sự công bằng khi chia việc, và việc bạn có đứng ra trước khách, trước quản lý cửa hàng khi ca gặp chuyện hay không.

Điều thứ ba là ca nào cũng có người cũ. Nhiều nhân viên trong ca đã làm lâu hơn bạn, biết khách quen, biết máy móc, biết cả những mẹo mà sổ tay không ghi. Trưởng ca mới khôn ngoan sẽ dựa vào kinh nghiệm đó mà vẫn giữ quyền phân công. Đây là cân bằng khó nhất của những tuần đầu, và cũng là thứ quyết định ca có nghe bạn hay không.

Trước ca đầu tiên: chuẩn bị gì

Một trưởng ca bước vào ca đầu mà còn phải hỏi chìa khoá kho ở đâu, máy in hoá đơn tắt thế nào, thì rất khó được nể ngay. Chuẩn bị trước vài việc sau giúp bạn vững ngay từ phút đầu.

  1. Xin quản lý cửa hàng danh sách người trong từng ca, điểm mạnh của từng người và những ai đang có chuyện cần lưu ý.
  2. Nắm chắc quy trình mở ca và đóng ca: kiểm két, kiểm hàng, vệ sinh, khoá cửa, sổ giao ca. Nếu được, đứng theo một trưởng ca cũ một hai ca trước khi tự làm.
  3. Hỏi rõ phạm vi quyền của mình: được đổi ca cho nhân viên không, được xử lý đổi trả hàng đến mức nào, được tặng bù cho khách khi có lỗi không, gặp sự cố an toàn thì gọi ai.
  4. Tự làm thử những việc khó nhất của ca, như pha những món ít người gọi, xử lý máy thanh toán bị lỗi, để khi nhân viên vướng thì bạn chỉ được.
  5. Chuẩn bị một bảng phân việc mẫu cho ca đông và ca vắng, để không phải nghĩ lại từ đầu mỗi lần.
  6. Ghi trước vài câu chào ca ngắn, một hai câu là đủ, để buổi đầu không lúng túng.

Chuẩn bị không phải để tỏ ra biết hết. Nhân viên cũ vẫn sẽ biết nhiều mẹo hơn bạn. Mục đích là để những việc cơ bản không làm bạn chậm, từ đó bạn có đầu óc để quan sát ca.

Một ca làm việc chia ba chặng

Mỗi ca, dù dài sáu hay tám tiếng, đều có ba chặng với ba yêu cầu khác nhau. Trưởng ca mới thường dồn sức vào chặng đông khách mà quên hai chặng còn lại, trong khi chính chặng đầu và chặng cuối mới là lúc đội đánh giá bạn rõ nhất.

ChặngViệc của trưởng caĐiều đội để ý ở bạn
Đầu ca, mười lăm phút đầuChào ca, nói ngắn mục tiêu ca, phân vị trí, nhắc một điểm cần chú ýBạn có đến sớm hơn đội không, có chia việc rõ không
Giữa ca, giờ đông kháchĐứng ở chỗ nghẽn nhất, đổi người linh hoạt, xử lý khách khóBạn có xắn tay vào không, có bình tĩnh không, có đổ lỗi không
Giữa ca, giờ vắngCho nghỉ luân phiên, dọn dẹp, kèm người mới một việc nhỏBạn có chia giờ nghỉ công bằng không
Cuối ca, ba mươi phút cuốiKiểm két, kiểm hàng, ghi sổ giao ca, cảm ơn caBạn có để việc tồn cho ca sau không, có nhận phần thiếu sót không

Một mẹo nhỏ: ở chặng đầu ca, nói tên từng người kèm vị trí của họ, thay vì nói chung "mọi người vào việc đi". Khi việc được giao bằng tên, trách nhiệm rõ ràng hơn, và người mới cũng thấy mình được nhìn thấy. Ở chặng cuối ca, một câu cảm ơn có nhắc một việc cụ thể ai đó đã làm tốt trong ca có tác dụng hơn nhiều câu khen chung chung.

Câu nói mẫu khi đứng ca

Trên sàn, câu nói phải ngắn và nghe được cả khi ồn. Dưới đây là những câu dùng được ngay, thay cách xưng hô cho hợp với ca của bạn.

  • Chào ca: "Chào cả nhà. Hôm nay có đơn đặt trước lúc mười một giờ. Lan đứng quầy, Phúc pha chế, Hà lo bàn ngoài. Mười một giờ kém mười lăm Hà vào phụ Phúc."
  • Đổi người lúc đông: "Minh qua thu ngân với chị năm phút, bàn ngoài để Hà lo tạm."
  • Nhắc lỗi trên sàn: "Em ơi, bàn số bốn chờ lâu rồi, em ra hỏi khách giúp anh." Nhắc chuyện lớn hơn thì để sau ca, nói riêng.
  • Khi khách phàn nàn: "Dạ, em là trưởng ca, để em xử lý giúp anh chị." Nói câu này giúp nhân viên đang bị khách nói nặng có chỗ lùi.
  • Cho nghỉ: "Giờ vắng rồi, Lan nghỉ trước mười lăm phút, xong tới Phúc."
  • Cuối ca: "Cảm ơn cả ca. Lúc mười hai giờ đông mà mình không để khách chờ quá lâu, nhất là nhờ Phúc pha nhanh. Sổ giao ca chị ghi rồi, ca sau nhận nhé."

Câu nói mẫu chỉ có tác dụng khi giọng bình thường. Trưởng ca mới hay lên giọng ở giờ đông để tỏ ra cứng rắn; ca sẽ nghe theo trong lúc đó, nhưng nhớ lâu cảm giác bị quát.

Những tình huống trưởng ca mới hay gặp

Nhân viên cũ làm theo cách riêng, không theo phân công. Đừng sửa giữa giờ đông. Sau ca, hỏi họ vì sao làm vậy; nếu cách của họ tốt hơn, ghi nhận và đổi bảng phân việc. Nếu không, giải thích vì sao cần làm theo phân công, nhất là khi ảnh hưởng đến người khác trong ca.

Ca thiếu người đột xuất. Báo quản lý cửa hàng ngay, rồi chia lại việc theo thứ tự ưu tiên: phục vụ khách trước, việc dọn dẹp không gấp lùi lại. Bạn nhận phần việc nặng nhất trong ca thiếu người; đó là lúc đội thấy rõ bạn đứng về phía họ.

Khách nói nặng với nhân viên. Bước ra ngay, đứng giữa nhân viên và khách, xử lý bằng giọng bình tĩnh. Sau đó hỏi thăm nhân viên. Không bao giờ trách nhân viên trước mặt khách, kể cả khi họ có lỗi; chuyện đó để nói riêng sau ca.

Nhân viên xin đổi ca sát giờ. Xét theo một tiêu chí cố định, ví dụ có người thay được hay không, và áp dụng giống nhau cho mọi người. Nếu ca bạn quản đã có lịch đổi ca chung của cửa hàng thì theo đúng lịch đó, không đặt luật riêng cho ca mình.

Ca trước giao ca thiếu. Ghi vào sổ giao ca một cách khách quan, không bình luận trước đội ca mình. Trao đổi trực tiếp với trưởng ca trước hoặc báo quản lý cửa hàng nếu lặp lại. Đội sẽ để ý xem bạn có nói xấu ca khác không.

Làm việc với quản lý cửa hàng và các trưởng ca khác

Trưởng ca đứng giữa: trên là quản lý cửa hàng, ngang là các trưởng ca khác, dưới là nhân viên. Uy của bạn với ca phụ thuộc không ít vào cách bạn giữ hai mối quan hệ còn lại. Nếu nhân viên thấy quản lý cửa hàng thường xuyên gạt quyết định của bạn, họ sẽ bỏ qua bạn để hỏi thẳng cấp trên.

Với quản lý cửa hàng, thống nhất sớm những quyết định nào bạn tự làm, quyết định nào cần hỏi. Báo cáo ngắn mỗi ca, kể cả khi mọi thứ ổn, để khi có chuyện họ đã quen tin vào báo cáo của bạn. Nếu bất đồng với một chỉ đạo, nói riêng với họ, đừng nói trước ca kiểu "chị cũng không muốn vậy đâu, quản lý bắt". Câu đó làm cả bạn lẫn quản lý cửa hàng mất uy.

Với các trưởng ca khác, mục tiêu là giữ chuẩn giống nhau giữa các ca. Nếu ca bạn cho đổi ca dễ còn ca kia khó, nhân viên sẽ so bì và dồn sang ca dễ hơn. Gặp nhau mười phút mỗi tuần, hoặc ít nhất trao đổi qua sổ giao ca, để thống nhất những điểm hay lệch: giờ nghỉ, đổi ca, cách xử lý khách đổi trả. Một cửa hàng mà các trưởng ca đồng lòng thì nhân viên ít thử từng người hơn.

Bốn tuần đầu: mỗi tuần một trọng tâm

Đừng cố làm mọi thứ trong tuần đầu. Chia trọng tâm theo tuần giúp bạn không quá tải và đội cũng không bị dồn nhiều thay đổi cùng lúc.

TuầnTrọng tâmDấu hiệu đã ổn
Tuần mộtNắm quy trình mở và đóng ca, biết tên và việc của từng người, quan sát nhiều hơn chỉnhBạn mở và đóng ca không cần hỏi ai
Tuần haiỔn định phân việc đầu ca, giữ giờ vào ca, nói chuyện ngắn riêng với từng ngườiĐội vào vị trí nhanh sau câu chào ca
Tuần baSửa một điểm kẹt rõ nhất trong ca, ví dụ chỗ nghẽn ở quầy lúc đôngGiờ đông chạy trơn hơn, đội thấy được thay đổi
Tuần bốnKèm người mới hoặc giao một việc nhỏ có trách nhiệm cho người cũ, thống nhất chuẩn với các ca khácCó việc nhỏ diễn ra tốt mà không cần bạn đứng cạnh

Sau bốn tuần, ngồi lại với quản lý cửa hàng nhìn lại: ca đã ổn ở đâu, còn kẹt ở đâu, và bạn cần thêm quyền hay hỗ trợ gì. Cuộc nói chuyện này cũng cho cấp trên thấy bạn quản ca có chủ đích, không chỉ chạy theo ngày.

Câu hỏi thường gặp

Trưởng ca mới có nên làm việc tay chân cùng nhân viên không?

Có, nhất là ở giờ đông và với những việc nặng. Đội nể trưởng ca biết xắn tay. Nhưng đừng mải làm đến mức không nhìn thấy cả ca; vị trí tốt nhất thường là chỗ nghẽn, nơi vừa làm được vừa quan sát được.

Được đề bạt từ nhân viên trong chính ca đó thì xưng hô thế nào?

Giữ cách xưng hô cũ nếu nó đúng mực, không cần đổi cho ra vẻ. Thứ cần đổi là cách giao việc và cách nhắc lỗi: rõ hơn, công bằng hơn, kể cả với bạn thân trong ca. Nói thẳng với người thân nhất rằng trong ca bạn sẽ đối xử như với mọi người.

Nhân viên cũ không nghe phân công của trưởng ca mới thì làm gì?

Hỏi riêng sau ca để hiểu lý do. Nếu họ có cách hay hơn thì nhận. Nếu vẫn cố ý làm khác, nói rõ phân công là trách nhiệm của trưởng ca và hệ quả nếu tiếp tục. Lặp lại nhiều lần thì ghi lại sự việc và trao đổi với quản lý cửa hàng.

Có nên lập nhóm nhắn tin riêng cho ca mình?

Nếu cửa hàng chưa có nhóm chung thì một nhóm cho ca giúp giao việc và đổi ca rõ ràng hơn. Giữ nhóm chỉ để bàn việc, không nhắn ngoài giờ trừ khi gấp, và không nhắc lỗi cá nhân trong nhóm. Nếu cửa hàng đã có nhóm chung, dùng nhóm đó để không tách ca mình ra.

Trưởng ca có được phạt tiền nhân viên khi làm sai không?

Không. Pháp luật lao động không cho phép phạt tiền hay cắt lương thay cho việc xử lý kỷ luật. Trưởng ca nhắc nhở, ghi lại sự việc và báo quản lý cửa hàng; việc xử lý kỷ luật làm theo nội quy và quy định hiện hành. Khi có vướng mắc, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Làm trưởng ca bao lâu thì thấy được ca nghe mình?

Thường sau ba đến sáu tuần, nếu bạn giữ được chuẩn đều đặn và xử lý tốt vài tình huống khó. Dấu hiệu rõ là đầu ca đội tự vào vị trí, giờ đông người ta nhìn bạn để chờ chỉ đạo, và nhân viên báo chuyện với bạn trước khi báo quản lý cửa hàng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138