QuyenUy.comQuyền Uy
Phong thái và lời nói có trọng lượng

Sếp xin lỗi nhân viên khi mình sai: nói riêng thế nào để được nể hơn

Trách oan, quên lời hứa, lỡ nói nặng: cách người quản lý xin lỗi riêng một nhân viên cho rõ ràng, không vòng vo, và vì sao làm đúng thì uy tăng lên.

Vietnamese cafe owner sitting across a small table from a young barista after closing time in Hue, two glasses of water between them, both faces turned away, dim warm light

Người quản lý xin lỗi đúng cách khi mình sai thì không mất uy, mà thường được nể hơn, vì đội thấy người dẫn của mình đủ vững để nhận phần của mình. Điều làm mất uy không phải là lời xin lỗi, mà là xin lỗi vòng vo, xin lỗi kèm chữ "nhưng", hoặc xin lỗi xong rồi lặp lại đúng lỗi đó.

Bài này nói về những lần bạn sai với một người cụ thể trong đội: trách oan, quên điều đã hứa, nói nặng lời, kể chuyện riêng của họ cho người khác, giao việc sai thông tin rồi để họ chịu trận. Đây là những lời xin lỗi riêng, mặt đối mặt. Chuyện sửa một quyết định đã công bố trước cả đội là bài toán khác, cần cách làm khác.

Vì sao nhiều người quản lý ngại xin lỗi cấp dưới

Có ba nỗi lo hay gặp. Nỗi lo thứ nhất là sợ mất mặt: "Mình là quản lý, xin lỗi nhân viên thì còn gì là uy." Nỗi lo thứ hai là sợ tạo tiền lệ: xin lỗi lần này thì lần sau nhân viên sẽ đòi xin lỗi mọi chuyện. Nỗi lo thứ ba ít ai nói ra là không biết nói gì, nên chọn cách đối xử tốt hơn với người đó vài hôm và mong họ tự hiểu.

Cách cuối cùng rất phổ biến ở nơi làm việc Việt Nam: mua ly nước, hỏi han nhiều hơn, giao việc nhẹ hơn, nhưng không nói ra. Người nhân viên có thể nhận ra thiện ý, nhưng điều họ cần nghe nhất, rằng mình không sai và sếp biết điều đó, thì không ai nói. Nếu chuyện bạn trách oan đã diễn ra trước mặt đồng nghiệp, những người kia vẫn tin rằng người bị trách là người có lỗi.

Thực tế, ở vị trí người quản lý, việc bạn sai là chuyện sớm muộn cũng đến. Đội không mong một người không bao giờ sai; họ mong một người khi sai thì biết, nhận và sửa. Lời xin lỗi rõ ràng cho đội thấy điều đó. Và nó còn có tác dụng phụ quan trọng: khi người dẫn đội dám nhận lỗi, nhân viên cũng dám báo lỗi của mình sớm hơn.

Năm phần của một lời xin lỗi có trọng lượng

Nói rõ việc mình đã làm sai. Không nói chung chung "nếu có gì không phải". Nói cụ thể: "Hôm thứ Ba anh trách em giao hàng thiếu trước mặt mọi người, trong khi kho xuất thiếu từ đầu."

Nói ra tác động lên người kia. "Em bị mọi người nghĩ là cẩu thả, và em phải nghe điều đó mà không được giải thích." Việc nói ra tác động cho thấy bạn hiểu chứ không chỉ làm thủ tục.

Nhận trách nhiệm, không kèm "nhưng". "Anh sai vì đã kết luận trước khi hỏi." Thêm chữ "nhưng hôm đó anh cũng đang bị khách la" là biến lời xin lỗi thành lời giải thích.

Nói điều mình sẽ làm. Sửa hậu quả nếu sửa được: "Chiều nay giao ca anh sẽ nói rõ với cả nhóm là lỗi ở khâu kho, không phải ở em." Và nói điều mình sẽ làm khác lần sau.

Hỏi người kia có cần gì thêm không. "Em còn điều gì muốn nói với anh không?" Rồi nghe, không tranh luận lại.

Câu mẫu cho từng tình huống

Dưới đây là cách nói cho những lỗi người quản lý hay mắc với nhân viên. Đổi chi tiết cho đúng chuyện của mình, giữ cấu trúc nói việc, nhận trách nhiệm, nói điều sẽ làm.

Tình huốngCâu xin lỗiViệc làm kèm
Trách oan"Anh đã trách em chuyện hàng thiếu khi chưa hỏi rõ. Anh sai, lỗi ở khâu xuất kho."Nói lại với những người đã nghe lời trách
Quên lời hứa"Chị hứa xếp cho em nghỉ thứ Bảy rồi quên mất. Đó là lỗi của chị."Đưa ra phương án thay thế cụ thể, hỏi em có đồng ý không
Nói nặng lời"Hôm qua anh nói với em bằng giọng không đúng. Chuyện việc cần sửa vẫn là chuyện cần sửa, nhưng cách anh nói thì sai."Tách rõ phần việc vẫn giữ và phần lời nói rút lại
Lộ chuyện riêng"Chị đã kể chuyện nhà em cho người khác. Chị không có quyền làm vậy."Hỏi em muốn chị làm gì để hạn chế, không tự ý nói thêm
Giao sai thông tin"Anh báo nhầm giờ giao cho em nên em bị khách phàn nàn. Phần đó là lỗi của anh."Gọi cho khách nhận phần lỗi nếu cần

Cột thứ ba quan trọng không kém câu nói. Lời xin lỗi không kèm việc làm nghe như câu cho qua chuyện.

Xin lỗi riêng hay xin lỗi trước đội

Nguyên tắc dễ nhớ: lỗi diễn ra ở đâu thì sửa ở đó. Nếu bạn trách oan một người trong tin nhắn riêng, xin lỗi riêng là đủ. Nếu bạn trách họ trước cả đội, lời xin lỗi riêng là bước đầu, nhưng cần thêm một câu ngắn trước đội để danh dự của người đó được trả lại đúng chỗ nó bị lấy đi.

Thứ tự nên là xin lỗi riêng trước, nói trước đội sau. Lý do là người nhân viên cần được nghe trước và có quyền cho ý kiến: có người muốn bạn nói rõ trước đội, có người chỉ muốn chuyện qua nhanh. Hỏi họ: "Anh định nói lại với mọi người lúc giao ca để mọi người hiểu đúng. Em thấy vậy được không?"

Câu nói trước đội nên ngắn, đúng sự việc, không kể lể. Ví dụ: "Hôm thứ Ba anh có nói Nam giao thiếu hàng. Anh đã kiểm lại, lỗi ở khâu xuất kho, không phải ở Nam. Anh nói lại cho rõ." Vậy là đủ. Một màn xin lỗi dài trước đội thường làm người nhân viên ngượng hơn là được an ủi, và khiến cả đội tập trung vào cảm xúc của bạn thay vì vào sự thật.

Khi xin lỗi lại làm mất uy

Lời xin lỗi tự nó không làm mất uy. Nhưng có những kiểu xin lỗi khiến đội thấy người dẫn của mình yếu đi hoặc thiếu thành thật. Đây là những kiểu nên tránh.

  • Xin lỗi cho mọi chuyện, kể cả chuyện không phải lỗi của mình. "Xin lỗi em nha, chị phải nhờ em làm thêm" khi đó là việc trong phạm vi công việc của em làm lời xin lỗi mất giá.
  • Xin lỗi để đổi lấy việc người kia cũng nhận lỗi: "Anh xin lỗi rồi đó, giờ em cũng phải nhận là em có phần chứ."
  • Xin lỗi bằng câu điều kiện: "Nếu em thấy buồn thì anh xin lỗi." Câu này đặt vấn đề vào cảm xúc của người nghe, không vào việc bạn làm.
  • Xin lỗi rồi rút lại quyết định đúng. Bạn có thể xin lỗi vì cách nói nặng mà vẫn giữ yêu cầu sửa việc. Rút luôn yêu cầu chỉ vì ngại sẽ làm đội hiểu rằng phản ứng mạnh là cách thay đổi quyết định.
  • Xin lỗi xong rồi lặp lại đúng lỗi đó trong vài tuần. Lần thứ hai, lời xin lỗi gần như không còn giá trị.
  • Xin lỗi qua người khác, nhờ phó ca "nói giùm anh là anh không có ý đó".

Điểm chung của các kiểu trên là lời xin lỗi không đi kèm trách nhiệm rõ ràng. Lời xin lỗi có trọng lượng là lời mà người nói sẵn sàng làm theo.

Xin lỗi người lớn tuổi hơn hoặc có thâm niên lâu hơn

Với người quản lý trẻ, lời xin lỗi gửi tới nhân viên lớn tuổi hơn thường khó nói nhất, vì nỗi lo mất uy lớn hơn. Thật ra đây lại là chỗ lời xin lỗi đúng cách giúp nhiều nhất. Người có thâm niên thường đã quan sát nhiều đời quản lý, và điều họ để ý không phải là bạn có sai hay không, mà là bạn xử lý cái sai thế nào. Một người quản lý trẻ nhận lỗi rõ ràng, không vòng vo, thường được họ đánh giá là "biết điều" và đáng để hợp tác.

Về cách nói, giữ xưng hô đúng mực như ngày thường, không cần hạ mình quá mức kiểu "em có lỗi với anh nhiều lắm, mong anh bỏ qua". Lời xin lỗi quá khiêm nhường làm người nghe ngượng và làm mờ đi vai trò người quản lý. Nói thẳng việc, nhận trách nhiệm, nói điều sẽ làm, giống như với mọi người khác: "Chuyện xếp ca tuần trước em đã không hỏi ý anh trước khi đổi. Em sai. Từ giờ đổi ca của anh, em sẽ báo trước ít nhất hai ngày."

Nếu lỗi liên quan tới chuyên môn mà người đó giỏi hơn bạn, ví dụ bạn đã bỏ qua lời cảnh báo của họ và chuyện xảy ra đúng như họ nói, hãy nói rõ điều đó. "Anh đã nhắc em về cái van đó và em không nghe. Lần sau những chuyện kỹ thuật như vậy, em sẽ hỏi anh trước khi quyết." Câu này không làm bạn nhỏ đi; nó cho thấy bạn biết dùng đúng người trong đội.

Nếu nhân viên chưa chấp nhận lời xin lỗi

Không phải lần nào xin lỗi cũng được đáp lại bằng "dạ, không sao đâu anh". Có người im lặng, có người nói thẳng là họ vẫn còn buồn, có người tỏ ra lạnh nhạt vài ngày. Đó là phản ứng bình thường, nhất là khi lỗi của bạn đã làm họ mất mặt hay mất quyền lợi. Đừng ép họ phải tha thứ ngay, và đừng biến sự lạnh nhạt đó thành một lỗi mới của họ.

Việc của bạn sau lời xin lỗi là giữ đúng điều đã nói. Nếu bạn hứa nói lại với cả đội, nói. Nếu bạn hứa lần sau sẽ hỏi trước khi kết luận, làm vậy trong mọi chuyện, không chỉ với người đó. Lòng tin quay lại qua hành động lặp lại, không qua lời nói thêm.

Một điều nên tránh là đối xử đặc biệt với người đó để bù đắp, như giao việc dễ hơn hay bỏ qua lỗi của họ. Đội sẽ thấy và nghĩ là có thiên vị, còn người nhân viên thì không thoải mái vì biết mình được ưu ái do sếp áy náy. Hãy đối xử với họ như mọi người khác, công bằng, rõ ràng. Đó là cách tôn trọng tốt nhất.

Câu hỏi thường gặp

Xin lỗi nhân viên có làm họ lấn lướt mình về sau không?

Hiếm khi, nếu bạn xin lỗi đúng việc mình sai và vẫn giữ những yêu cầu đúng. Lấn lướt thường xảy ra khi người quản lý xin lỗi rồi nhượng bộ luôn cả những điều không liên quan. Tách rõ hai phần: lời nói hay hành động sai thì rút lại, còn luật và tiêu chuẩn công việc thì vẫn giữ.

Nên xin lỗi bằng tin nhắn hay nói trực tiếp?

Nói trực tiếp nếu có thể, ở chỗ riêng, vào lúc người đó không bận việc gấp. Nếu làm việc từ xa, gọi điện hoặc gọi video tốt hơn nhắn tin. Tin nhắn có thể dùng để hẹn trước hoặc để nhắc lại điều đã hứa sau khi nói chuyện, nhưng không nên là nơi duy nhất cho lời xin lỗi về chuyện nặng.

Đã lâu rồi mới nhận ra mình sai thì có nên xin lỗi nữa không?

Nên, nếu chuyện đó vẫn còn ảnh hưởng tới người kia hoặc tới quan hệ làm việc. Có thể mở lời: "Chuyện tháng trước anh nghĩ lại thấy mình đã sai, anh muốn nói rõ với em." Muộn vẫn hơn không. Nhiều nhân viên nhớ những chuyện như vậy rất lâu, và một lời nhận lỗi muộn vẫn gỡ được nhiều khúc mắc.

Nếu cả hai cùng có lỗi thì xin lỗi thế nào?

Nhận phần của mình trước, trọn vẹn, không đòi người kia nhận theo. Sau đó, ở một lúc khác hoặc phần sau của cuộc nói chuyện, mới bàn về phần việc của họ cần sửa. Gộp hai chuyện vào một câu kiểu "anh sai nhưng em cũng sai" làm lời xin lỗi thành cuộc mặc cả.

Có cần xin lỗi khi mình đúng nhưng cách nói hơi nặng không?

Có, xin lỗi về cách nói, không phải về nội dung. Ví dụ: "Việc em phải đến đúng giờ vẫn là yêu cầu của anh. Nhưng hôm qua anh nói to trước mặt khách là không đúng." Cách này giữ được yêu cầu công việc và vẫn sửa được phần lời nói đã làm người kia tổn thương.

Xin lỗi rồi mà vẫn bị đồng nghiệp khác bàn tán thì sao?

Nếu lỗi của bạn diễn ra trước nhiều người, chỉ xin lỗi riêng là chưa đủ. Hỏi người nhân viên có muốn bạn nói lại trước đội không, rồi nói ngắn gọn sự thật. Sau đó, nếu nghe ai tiếp tục bàn tán theo hướng cũ, nhắc lại sự thật một lần. Việc của bạn là trả lại đúng danh dự đã lấy đi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138