QuyenUy.comQuyền Uy
Phong thái và lời nói có trọng lượng

Giữ bình tĩnh khi bị nhân viên chọc giận: hạ nhiệt trong mười giây mà không mất uy

Người quản lý bị chọc giận mỗi tuần: bị lờ lời dặn, bị nói mỉa, bị làm trái. Cách nhận ra mồi lửa của mình, mười giây đầu và câu đệm để không nói điều hối hận.

Vietnamese store supervisor pausing alone in a narrow back corridor, one hand resting on a metal door frame, eyes lowered, shoulders relaxing, cool side light, medium shot from behind

Giữ bình tĩnh khi bị nhân viên chọc giận không có nghĩa là không thấy giận, mà là không để cơn giận quyết định câu nói và việc làm trong mười giây đầu. Cơn nóng của người quản lý thường lên đỉnh rất nhanh rồi tự hạ trong vòng một hai phút. Phần lớn những câu nói làm mất uy rơi đúng vào khoảng ngắn ngủi đó. Ai qua được mười giây đầu mà chưa mở miệng nói câu nặng thì đã tránh được gần hết rắc rối.

Bài này dành cho trưởng nhóm, trưởng ca, chủ quán thấy mình hay bị "châm ngòi": dặn ba lần vẫn làm sai, bị nói mỉa trước mặt người khác, bị lờ đi khi gọi, hoặc thấy nhân viên làm ngược ý mình. Nội dung gồm cách nhận ra mồi lửa của riêng bạn, việc làm với cơ thể và giọng trong mười giây đầu, những câu đệm để mua thời gian, và việc nên làm khi cơn giận cứ lặp lại mỗi tuần.

Vì sao người quản lý dễ bị chọc giận hơn mình nghĩ

Ở vị trí quản lý, bạn chịu áp lực từ hai phía cùng lúc. Phía trên giao chỉ tiêu, hạn chót, những lời nhắc từ chủ hoặc cấp trên. Phía dưới là những con người không phải lúc nào cũng làm đúng ý. Khi một nhân viên làm sai đúng việc bạn vừa bị cấp trên nhắc, cơn bực của bạn không chỉ đến từ lỗi đó mà từ cả buổi sáng dồn lại. Người kia thấy bạn nổi nóng vì một chuyện nhỏ, còn bạn thấy mình đã nhịn quá nhiều.

Thêm nữa, người quản lý thường nghĩ rằng uy của mình đang bị thử thách. Một câu nói mỉa, một cái nhún vai khi được giao việc, dễ được đọc thành "nó coi thường mình". Cách đọc đó làm cơn giận to gấp đôi, vì lúc này bạn không chỉ bực về việc mà còn thấy vị trí của mình bị đe doạ. Trong khá nhiều trường hợp, cái nhún vai chỉ là mệt mỏi, và câu nói mỉa là cách một người vụng về xả áp lực của họ.

Hiểu được điều này không làm bạn hết giận, nhưng giúp bạn đặt câu hỏi đúng trong lúc nóng: chuyện này là về công việc, hay về cảm giác bị coi thường của mình? Câu trả lời thường quyết định bạn sẽ nói gì tiếp theo.

Nhận ra mồi lửa của riêng mình

Mỗi người có vài kiểu tình huống làm mình nóng nhanh hơn hẳn. Biết trước mồi lửa của mình giúp bạn chuẩn bị, giống như biết đoạn đường nào hay kẹt xe. Bảng dưới là các mồi lửa hay gặp ở người dẫn đội nhỏ, kèm suy nghĩ tự động thường bật lên và một cách nhìn lại.

Tình huốngSuy nghĩ tự độngCách nhìn lại trong lúc đó
Dặn nhiều lần vẫn làm sai"Nó không thèm nghe mình"Có thể cách dặn chưa rõ, hoặc người đó chưa biết làm. Cần kiểm lại trước khi kết luận
Bị nói mỉa trước mặt người khác"Nó muốn làm mình bẽ mặt"Người nói mỉa thường đang bực chuyện khác. Đáp vào việc, để phần mỉa trôi qua
Gọi mà nhân viên làm như không nghe"Nó lờ mình đi"Có thể họ đang tập trung hoặc không nghe thật. Gọi lại bằng tên, đến gần
Nhân viên làm khác ý mà không hỏi"Nó tự ý, không coi mình ra gì"Có thể họ nghĩ đó là cách tốt hơn. Hỏi lý do trước khi sửa
Bị so với quản lý cũ"Mình bị chê kém"Đó là thông tin về điều đội quen, không phải phán xét cuối cùng về bạn

Thử viết ra ba mồi lửa của chính bạn từ những lần nổi nóng gần nhất. Khi gặp lại đúng tình huống đó, bạn sẽ nhận ra sớm hơn một nhịp: "À, lại là kiểu chuyện làm mình nóng." Một nhịp đó đủ để bạn chọn cách đáp thay vì phản xạ.

Mười giây đầu: làm gì với cơ thể và giọng

Khi cơn giận bốc lên, cơ thể phản ứng trước suy nghĩ: tim đập nhanh, mặt nóng, tay nắm lại, giọng muốn to lên. Thay vì cố gắng "nghĩ cho thông", làm vài việc với cơ thể sẽ dễ hơn. Trình tự dưới đây làm được ngay cả khi đang đứng giữa quầy hay giữa xưởng.

  1. Ngậm miệng lại trước đã. Câu đầu tiên bật ra trong cơn giận gần như bao giờ cũng là câu bạn muốn rút lại.
  2. Thở ra chậm và dài hơn hít vào, một hai lần. Thở ra dài giúp nhịp tim hạ xuống nhanh hơn là cố hít sâu.
  3. Thả lỏng tay và vai. Bàn tay mở ra, đặt lên mặt bàn hoặc buông xuôi, không chống nạnh, không chỉ tay.
  4. Nếu đang đứng quá gần người kia, lùi lại nửa bước. Khoảng cách giúp cả hai hạ nhiệt.
  5. Khi mở miệng, nói chậm hơn và thấp hơn giọng bình thường. Giọng thấp và chậm khó mà nghe như quát.
  6. Câu đầu tiên chỉ nói về việc trước mắt, ngắn, không nhận xét về con người.

Không ai làm trọn sáu bước trong lần đầu. Chỉ cần bước một và bước năm, tức là ngậm miệng một nhịp rồi nói chậm lại, là đã khác rất nhiều. Tập vài lần trong những tình huống nhỏ, như khi kẹt xe hay khi ai đó trả lời tin nhắn chậm, rồi phản xạ sẽ có sẵn khi gặp chuyện lớn hơn.

Câu đệm để mua thời gian

Câu đệm là câu ngắn bạn nói ra để có thêm thời gian bình tĩnh mà không tỏ ra lúng túng hay bỏ mặc. Nên chọn trước hai ba câu hợp với giọng của mình, để lúc nóng không phải nghĩ.

  • "Khoan, để anh xem lại chỗ này đã." Dùng khi thấy việc bị làm sai và muốn có vài giây trước khi nói tiếp.
  • "Em nói lại giúp chị ý vừa rồi." Dùng khi bị nói mỉa, vì bắt người kia nói lại thường làm phần mỉa nhạt đi, và bạn nghe được phần ý thật.
  • "Chuyện này mình nói sau giờ làm, giờ em làm tiếp phần đang dở." Dùng khi biết mình chưa đủ bình tĩnh để nói chuyện nghiêm túc.
  • "Anh cần năm phút, lát anh quay lại." Dùng khi cơn giận quá lớn và cần rời chỗ đó một lúc.
  • "Mình đang nói về chuyện giao hàng trễ, chưa nói chuyện khác." Dùng khi cuộc nói chuyện bắt đầu lan sang chuyện cũ.

Câu đệm chỉ có tác dụng nếu bạn thật sự quay lại như đã nói. Hẹn sau giờ làm mà rồi lờ luôn, đội sẽ học được rằng câu đệm của bạn là cách né tránh. Còn nếu bạn giữ hẹn, câu đệm trở thành dấu hiệu của một người biết tự chủ.

Không quyết định, không nhắn tin khi đang nóng

Cơn giận làm mọi quyết định trông có vẻ đúng hơn thực tế. Lúc nóng, chuyển người đó sang ca khác, cắt việc của họ, hay báo lên cấp trên ngay đều có vẻ hợp lý. Một giờ sau, chính bạn thường thấy quyết định đó quá tay. Luật đơn giản cho người quản lý là: chuyện gì không gấp về an toàn hay về khách thì không quyết trong lúc đang giận. Ghi lại, để đến cuối ngày hoặc sáng hôm sau.

Tin nhắn là cái bẫy lớn hơn cả lời nói. Lời nói lúc nóng còn có thể trôi đi, còn tin nhắn nằm lại, được chụp màn hình, được chuyển đi. Một tin dài viết lúc mười giờ đêm sau khi biết ca tối làm sai sẽ được cả đội đọc lại nhiều lần với giọng nặng hơn bạn nghĩ. Nếu thấy cần viết ngay, viết vào phần ghi chú của riêng mình, không gửi. Sáng hôm sau đọc lại, bạn sẽ xoá được một nửa và sửa lời phần còn lại.

Một cách khác là nói với chính mình một câu kiểm tra trước khi bấm gửi: "Nếu người này đọc tin này trước mặt sếp của mình, mình có thấy ổn không?" Nếu câu trả lời là không, tin đó chưa nên gửi.

Xả cơn bực đúng chỗ

Đừng mang cơn bực về nhà nguyên vẹn. Đi bộ một đoạn, ngồi yên vài phút trong xe hay trên ghế đá trước khi về. Cơn giận chưa được xả thường trút lên người thân, rồi bạn thêm một chuyện để áy náy.

Kể với người ngoài đội, không kể với nhân viên khác. Than với một nhân viên về nhân viên kia là tạo phe và mất uy cùng lúc. Nếu cần chia sẻ, chọn người quản lý ngang cấp ở chỗ khác, cấp trên đáng tin, hoặc người thân biết giữ chuyện.

Viết ra rồi xé đi. Viết hết những gì muốn nói lên giấy, không cần lời lẽ đẹp. Đọc lại một lần rồi bỏ. Việc viết giúp tách cảm xúc ra khỏi người, và thường cho thấy phần nào là chuyện công việc thật, phần nào chỉ là bực bội.

Giữ sức cho bản thân. Ngủ thiếu, đói, làm liên tục nhiều ca làm ngưỡng chịu đựng hạ xuống rõ rệt. Nhiều buổi nổi nóng thật ra bắt đầu từ việc bỏ bữa trưa. Ăn đúng giờ và nghỉ đủ là cách giữ bình tĩnh rẻ nhất.

Khi cơn giận lặp đi lặp lại mỗi tuần

Nếu tuần nào bạn cũng phải dùng đến những cách trên với cùng một người hoặc cùng một chuyện, vấn đề không còn nằm ở cách giữ bình tĩnh nữa. Có thể có một việc cần xử lý dứt điểm: một nhân viên cần được nói chuyện nghiêm túc về hành vi lặp lại, một quy trình đang sai khiến lỗi cứ quay lại, hoặc khối lượng việc của cả đội đã vượt sức. Nhịn mãi mà không xử lý gốc thì đến một ngày bạn vẫn sẽ nổ, và lúc đó thường là chuyện nhỏ nhất làm giọt nước tràn ly.

Hãy dành một buổi nhìn lại: trong tháng qua, những lần mình nóng nhất là vì chuyện gì, với ai, vào lúc nào trong ngày. Thường sẽ hiện ra một mẫu lặp lại, ví dụ luôn là giờ cao điểm buổi trưa, luôn là chuyện giao ca, hay luôn là một người. Từ đó bạn biết nên sửa lịch, sửa quy trình, hay cần một cuộc nói chuyện riêng.

Còn nếu bạn thấy mình căng thẳng kéo dài, khó ngủ, dễ cáu với cả người nhà, hay có lúc muốn bỏ hết, đó là dấu hiệu nên tìm người hỗ trợ: nói chuyện với người thân, với cấp trên để giảm tải, hoặc tìm tới cơ sở y tế có chuyên khoa tâm lý. Giữ được bình tĩnh trước đội không đáng để đánh đổi bằng sức khoẻ của chính mình.

Câu hỏi thường gặp

Giữ bình tĩnh mãi có làm nhân viên nghĩ mình hiền, dễ bắt nạt không?

Không, nếu sau khi bình tĩnh lại bạn vẫn xử lý việc đến nơi đến chốn. Đội nhờn với người quản lý vì người đó không xử lý gì, chứ không phải vì người đó không quát. Bình tĩnh cộng với làm đến cùng mới tạo ra uy.

Có nên cho nhân viên thấy mình đang bực không?

Nên nói thẳng bằng lời một cách bình tĩnh, ví dụ "Chuyện này làm anh khá bực, vì mình đã thống nhất từ tuần trước." Nói ra cảm xúc bằng lời khác hẳn với để cảm xúc điều khiển giọng nói. Người nghe hiểu mức độ nghiêm trọng mà không thấy bị tấn công.

Nếu đã lỡ quát rồi thì sửa thế nào?

Dừng lại ngay khi nhận ra, nói một câu ngắn kiểu "Anh nói to quá, mình nói lại." Sau đó gặp riêng người đó, nhận phần mình đã to tiếng là sai, rồi mới bàn về việc. Lỡ quát một lần mà biết sửa thì đội còn nể, quát thành thói quen mới là chuyện đáng lo.

Nhân viên cố tình chọc cho mình nổi nóng thì sao?

Khi bạn nhận ra có người cố ý khiêu khích, việc giữ bình tĩnh càng quan trọng, vì nổi nóng chính là điều họ muốn. Ghi lại các lần đó bằng sự việc cụ thể, nói chuyện riêng về hành vi lặp lại, và nếu vẫn tiếp diễn thì xử lý theo nội quy của nơi làm việc.

Ra ngoài một lúc giữa lúc căng thẳng có bị coi là bỏ chạy không?

Không, nếu bạn nói rõ mình sẽ quay lại lúc nào và quay lại đúng lúc đó. "Anh cần năm phút" là câu của người biết tự chủ. Bỏ đi không nói gì, hoặc bỏ đi rồi không quay lại, mới làm đội thấy bạn lúng túng.

Người quản lý nóng tính bẩm sinh có thay đổi được không?

Tính nóng khó đổi, nhưng cách phản ứng thì học được. Mục tiêu không phải biến thành người khác mà là có vài phản xạ chặn lại trước câu nói đầu tiên. Nhiều người nóng tính vẫn dẫn đội tốt nhờ biết ngậm miệng một nhịp và biết xin lỗi khi lỡ lời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138