QuyenUy.comQuyền Uy
Phong thái và lời nói có trọng lượng

Cách nói chuyện có trọng lượng khi làm quản lý: bảy thói quen để đội nghe theo

Lời nói của trưởng nhóm có trọng lượng nhờ thói quen chứ không nhờ giọng to: nói kết luận trước, nói một lần cho đủ, nói đúng điều mình sẽ làm.

Young Vietnamese shop manager speaking briefly to three staff beside a stockroom shelf in Hanoi, seen from behind her shoulder, calm hand gesture, soft morning light

Lời nói của người quản lý có trọng lượng khi người nghe tin rằng điều được nói ra sẽ xảy ra thật, và tin rằng người nói đã nghĩ kỹ trước khi mở miệng. Hai niềm tin đó không đến từ giọng to, từ ngữ hoa mỹ hay vẻ mặt nghiêm. Chúng đến từ những thói quen nhỏ lặp lại hằng ngày: nói kết luận trước, nói một lần cho đủ, không hứa điều mình không làm được, và giữ cùng một giọng khi vui cũng như khi bực.

Bài này dành cho trưởng nhóm, trưởng ca, quản lý cửa hàng, chủ quán đang thấy mình nói nhiều mà đội vẫn làm theo ý riêng, hoặc nói xong phải nhắc lại ba lần. Dưới đây là bảy thói quen lời nói, mỗi thói quen kèm câu mẫu và cách tự kiểm, để bạn sửa dần trong vài tuần mà không phải đổi tính.

Trọng lượng của lời nói thật ra là gì

Thử nhớ lại hai người quản lý bạn từng làm cùng. Một người nói gì cả phòng cũng dừng tay nghe, dù người đó hiếm khi lên giọng. Người kia nói rất nhiều, nhắc rất kỹ, nhưng nhân viên gật đầu xong vẫn làm theo cách cũ. Khác biệt thường không nằm ở chức vụ hay tuổi tác. Nó nằm ở chỗ nhân viên đã học được, qua hàng chục lần, rằng lời của người thứ nhất luôn đi kèm việc làm, còn lời của người thứ hai thì có thể bỏ qua mà không có chuyện gì xảy ra.

Nói cách khác, trọng lượng là một khoản tín dụng tích từ từ. Mỗi lần bạn nói "chiều nay mình sẽ báo lại" và chiều nay bạn báo lại thật, tài khoản tăng một chút. Mỗi lần bạn dặn "từ mai không ai được để hàng ở lối đi" rồi hôm sau thấy hàng ở lối đi mà im lặng, tài khoản giảm một khoản lớn hơn. Đội không ghi sổ, nhưng ai cũng nhớ.

Vì vậy, muốn lời nói có trọng lượng, việc đầu tiên không phải tập nói hay hơn mà là nói ít đi những câu mình không định theo đến cùng. Sau đó mới tới cách nói: rõ, gọn, bình tĩnh. Bảy thói quen dưới đây đi theo đúng thứ tự đó, từ chuyện giữ lời tới chuyện chọn chữ.

Bảy thói quen làm lời nói nặng ký hơn

Nói kết luận trước, lý do sau. Câu đầu tiên là điều bạn muốn đội làm hoặc biết. "Từ thứ Hai, ca sáng mở cửa lúc sáu giờ rưỡi. Lý do là khách văn phòng đến sớm hơn." Người nghe nắm ý chính ngay cả khi bị ngắt giữa chừng.

Nói một lần cho đủ. Trước khi nói, tự hỏi ai làm, làm gì, xong khi nào, khó thì hỏi ai. Đủ bốn ý thì không phải nhắn bổ sung ba lần, và đội quen với việc lời đầu tiên của bạn đã là lời cuối.

Chỉ nói điều mình sẽ theo đến cùng. Nếu không chắc sẽ kiểm tra, đừng nói "mai mình kiểm tra". Thà nói "tuần này mình chưa xem được, thứ Hai mình xem" rồi xem thật vào thứ Hai.

Bỏ rào đón thừa. "Chắc là", "hình như", "em nghĩ có lẽ mình nên thử xem" làm một quyết định nghe như lời gợi ý. Khi đã quyết, nói thẳng: "Mình làm theo cách B."

Dùng chữ cụ thể thay chữ chung chung. "Cẩn thận hơn" không ai làm được. "Kiểm lại số lượng trước khi ký phiếu nhận hàng" thì ai cũng làm được và ai cũng biết mình đã làm hay chưa.

Giữ một giọng ổn định. Người quản lý chỉ nghiêm giọng khi bực khiến đội đọc tâm trạng thay vì đọc nội dung. Giọng đều, nhịp vừa phải khi khen cũng như khi nhắc giúp nội dung tự nặng lên.

Nói xong thì dừng. Sau câu chốt, đừng lấp khoảng lặng bằng giải thích thêm. Hỏi một câu kiểm hiểu rồi để người kia trả lời.

Câu nói quen và cách nói có trọng lượng hơn

Bảng dưới là những câu trưởng nhóm hay dùng trong ngày và phiên bản gọn hơn. Không cần học thuộc; chỉ cần nhận ra kiểu câu mình hay nói rồi sửa từng kiểu một.

Câu quen miệngVì sao yếuCách nói lại
"Mọi người cố gắng làm nhanh lên nha"Không rõ ai, nhanh đến mức nào"Hải và Linh xếp xong kệ đồ uống trước mười giờ, mình kiểm lúc mười giờ"
"Em nghĩ chắc mình nên đổi lịch thử xem sao"Quyết định nghe như đề xuất"Tuần sau mình đổi lịch trực. Ai vướng thì báo mình trước thứ Sáu"
"Lần sau đừng để vậy nữa nha"Không nói rõ "vậy" là gì"Lần sau khách trả hàng thì ghi vào sổ ngay, không để cuối ca"
"Để anh xem"Không hẹn lúc nào, dễ thành im luôn"Chiều nay ba giờ anh trả lời em"
"Ai rảnh thì làm giúp cái này"Không ai thấy mình là người phải làm"Chị Mai làm giúp phần này, xong trước giờ đóng cửa nhé"

Điểm chung của cột phải là có tên người, có việc cụ thể và có mốc thời gian. Ba thứ đó làm câu nói có chỗ bám, nên nó không trôi đi sau vài phút.

Nhịp nói và khoảng lặng

Nhiều người mới làm quản lý nói nhanh vì lo lắng: muốn nói hết trước khi bị ngắt, muốn lấp mọi khoảng trống để không ai thấy mình lúng túng. Kết quả ngược lại, lời nói nghe vội và người nghe chỉ giữ lại được một phần. Nói chậm hơn một chút ở câu quan trọng, ngừng nửa nhịp trước và sau câu đó, là cách đơn giản nhất để đánh dấu "đây là điều cần nhớ" mà không cần nhấn giọng.

Khoảng lặng sau một câu hỏi cũng vậy. Khi bạn hỏi "Có ai thấy kế hoạch này vướng chỗ nào không?" rồi tự trả lời luôn sau hai giây, đội học được rằng câu hỏi của bạn chỉ là thủ tục. Đếm thầm tới năm trước khi nói tiếp. Thường người thứ nhất lên tiếng ở giây thứ bốn.

Âm lượng thì chỉ cần đủ cho người xa nhất trong nhóm nghe rõ. Ở bếp ồn hay xưởng có máy chạy, hãy bước lại gần hoặc gom mọi người về một chỗ thay vì gọi to từ xa. Giọng to dùng thường xuyên sẽ mất tác dụng đúng vào lúc cần, ví dụ khi có sự cố an toàn và bạn phải gọi mọi người dừng tay ngay.

Tự kiểm trong hai tuần

Thói quen lời nói khó nhận ra ở chính mình. Cách làm dưới đây không cần ai chấm điểm bạn, chỉ cần một cuốn sổ nhỏ hoặc ghi chú trên điện thoại.

  1. Mỗi tối ghi lại ba câu giao việc hay dặn dò quan trọng nhất bạn nói trong ngày, càng sát nguyên văn càng tốt.
  2. Đánh dấu câu nào thiếu tên người, thiếu mốc thời gian hoặc có từ rào đón như "chắc", "hình như", "thử xem".
  3. Ghi riêng những lời hứa nhỏ bạn đã nói với đội ("mai mình hỏi kế toán", "tuần sau mình xếp lại ca") và đánh dấu khi đã làm xong.
  4. Cuối tuần đếm: bao nhiêu câu phải nhắc lại lần hai, bao nhiêu lời hứa nhỏ còn treo. Hai con số này là thước đo trọng lượng thật.
  5. Tuần thứ hai chọn đúng một kiểu lỗi xuất hiện nhiều nhất để sửa. Sửa một kiểu một lúc thì giữ được, sửa cả bảy cùng lúc thì nói năng gượng gạo.
  6. Sau hai tuần, hỏi một người trong đội mà bạn tin: "Dạo này anh giao việc có rõ hơn không, chỗ nào em vẫn phải đoán?" Nghe hết, không giải thích lại.

Đây là ví dụ giả định: một trưởng ca ở quán cà phê tại Đà Nẵng ghi sổ trong mười ngày và thấy gần nửa số câu dặn của mình bắt đầu bằng "mọi người". Chỉ đổi thành gọi tên từng người, số lần phải nhắc lại giảm rõ trong tuần sau. Không phải nhân viên chăm hơn, mà là từng người biết việc nào là của mình.

Mỗi nơi làm việc một cách nói

Bảy thói quen trên dùng được ở mọi nơi, nhưng cách thể hiện khác nhau theo chỗ bạn đứng. Ở cửa hàng bán lẻ hay quán ăn, thời gian nói chuyện với đội thường chỉ có vài phút đầu ca và vài câu chen giữa lúc đông khách. Lời nói có trọng lượng ở đây là lời ngắn nhất có thể mà vẫn đủ: tên người, việc, mốc giờ. Những chuyện cần giải thích dài hơn, như vì sao đổi cách tính ca hay vì sao siết lại khâu kiểm hàng, nên để vào lúc vắng khách hoặc buổi gặp riêng, đừng nói vội giữa giờ cao điểm khi không ai nghe trọn.

Ở xưởng hay kho, tiếng ồn và khoảng cách làm lời nói dễ bị nghe sót. Người dẫn đội có trọng lượng thường đi tới tận chỗ người cần nghe, nói xong thì hỏi lại một câu ngắn để chắc người đó nghe đúng. Với các việc liên quan tới an toàn, nên giữ một câu dặn cố định, lặp lại đúng từng chữ mỗi ngày, để ai cũng nhận ra ngay khi nghe.

Với đội làm việc từ xa, phần lớn lời nói của bạn nằm trong tin nhắn. Trọng lượng ở đây đến từ việc viết một tin đủ ý thay vì năm tin rời rạc, ghi rõ hạn chót bằng ngày giờ cụ thể, và trả lời đúng hẹn. Một tin nhắn gửi lúc nửa đêm kèm chữ "gấp" làm nhẹ đi mọi chữ "gấp" về sau.

Những thứ không làm lời nói nặng hơn

Có vài cách nhiều người tưởng sẽ giúp mình có uy nhưng thật ra làm lời nói nhẹ đi. Thứ nhất là nói to hoặc quát. Lần đầu đội có thể giật mình làm theo, nhưng họ làm vì sợ khoảnh khắc đó, không phải vì tin vào điều bạn nói, và khi bạn quay lưng thì mọi thứ trở lại như cũ. Thứ hai là dùng thuật ngữ, tiếng Anh hay chữ to tát để tỏ ra hiểu biết. Nhân viên ở cửa hàng, xưởng hay quán ăn cần câu nói làm được ngay; chữ khó chỉ tạo khoảng cách.

Thứ ba là giả vờ chắc chắn khi mình không chắc. Đội sẽ phát hiện ra, thường rất nhanh, và từ đó họ nghi ngờ cả những điều bạn thật sự chắc. Nói "phần này mình chưa rõ, mai mình hỏi lại rồi báo" giữ được trọng lượng cho những câu khác. Thứ tư là những cử chỉ được dạy trên mạng như đứng chống nạnh, nhìn chằm chằm hay cố tình nói chậm để ra vẻ quyền lực. Người nghe cảm nhận được sự gồng ép, và nó phản tác dụng. Phong thái tự nhiên đến từ việc bạn biết rõ mình muốn nói gì, không đến từ tư thế.

Cuối cùng là nói nhiều để chứng minh mình đúng. Khi nhân viên phản đối, giải thích một lần cho rõ là đủ. Giải thích đến lần thứ ba nghe như bạn đang xin họ đồng ý.

Câu hỏi thường gặp

Người hướng nội, ít nói có làm quản lý có uy được không?

Được, và nhiều khi còn thuận lợi hơn. Người ít nói thường đã nghĩ kỹ trước khi nói, nên khi lên tiếng thì câu nói gọn và chắc. Điều cần tập là đừng im lặng ở những chỗ đội cần nghe bạn: khi giao việc, khi có thay đổi, khi có người làm tốt hay làm sai. Ít lời không có nghĩa là thiếu lời ở chỗ cần.

Giọng nói nhỏ, mỏng thì có phải tập cho to lên không?

Không cần đổi chất giọng. Chỉ cần đủ âm lượng cho người xa nhất nghe rõ, và chọn chỗ đứng gần đội thay vì nói vọng từ xa. Nói rõ từng chữ, chậm ở câu quan trọng và dừng đúng lúc có tác dụng hơn nhiều so với cố gắng nói to. Ở nơi ồn, gom mọi người lại vài phút rồi nói.

Có nên viết sẵn ý trước khi nói với đội không?

Với buổi dặn quan trọng như đổi quy trình, đổi lịch hay xử lý một sự cố thì nên. Ghi ba đến năm ý trên một mẩu giấy, mỗi ý một dòng ngắn. Không đọc nguyên văn, chỉ liếc để không quên. Việc chuẩn bị này giúp bạn nói kết luận trước và không lan man, hai thứ làm lời nói nặng ký nhất.

Nhân viên lớn tuổi hơn có thấy cách nói thẳng là thiếu lễ phép không?

Nói thẳng về việc không có nghĩa là cộc lốc với người. Bạn vẫn xưng hô đúng mực, vẫn dùng "anh", "chị", "nhờ", "cảm ơn", chỉ bỏ đi phần vòng vo khiến việc không rõ. Phần lớn người có thâm niên quý người quản lý nói rõ ràng hơn người rào đón mãi mà không chốt.

Đã lỡ hứa nhiều điều không làm được thì sửa thế nào?

Liệt kê những lời hứa còn treo, chọn cái nào còn làm được thì làm ngay, cái nào không làm được thì nói thật với người liên quan: lý do, và điều bạn làm thay. Từ đó trở đi chỉ hứa những gì có mốc rõ. Lòng tin quay lại chậm hơn lúc mất, nhưng nó quay lại khi đội thấy lời mới của bạn được giữ đều.

Bao lâu thì đội nhận ra cách nói của mình đã khác?

Thường vài tuần nếu bạn giữ đều. Dấu hiệu đầu tiên là bạn ít phải nhắc lại hơn và có người bắt đầu hỏi lại cho chắc thay vì làm đại. Nếu sau một tháng vẫn không thấy gì khác, hãy hỏi thẳng một người trong đội chỗ nào họ vẫn phải đoán ý bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138